Azerbaycan dış politikası'nda çoktaraflılık ilkesi

Abstract

Bu tez çalışmasında bağımsızlık sonrası Azerbaycan dış politikası ve Azerbaycan’ın uluslararası toplum ile ilişkileri, İngiliz Okulu çerçevesinde incelenmiştir. Uluslararası ilişkilerde kurumsallaşmanın önemine vurgu yapılarak, uluslararası kuruluşlar aracılığıyla uluslararası topluma entegrasyon süreci, uluslararası toplum kavramının Batı/ Avrupa dışı bölgelere uygulamaları irdelenerek, karşılıklı beklentilerin birbiriyle örtüşüp örtüşmediği analiz edilmiştir. Bu bağlamda Azerbaycan’ın uluslararası kuruluşlarla işbirlikleri, aynı zamanda bölge devletleri ile yaşadığı çatışma ve işbirlikleri dikkate alınmıştır. Bağımsızlık sonrasında Azerbaycan dış politika karar alma mekanizmasının nasıl geliştiği, dış politikada stratejilerinin nasıl belirlendiği konuları tezin alt başlıkları olup, çalışmanın temel araştırma sorusu, uluslararası toplum kavramının Azerbaycan dış politikasındaki yeri ve çok taraflılık ilkesine etkileridir. Uluslararası toplumun ortak değerlerinin benimsenmesi dış politika karar alma mekanizmasının bu değerlerle yapılandırılması, bağımsızlık sonrası Azerbaycan'ın uluslararası topluma entegrasyonuna pozitif yönde etki etmiştir. Ancak, jeopolitik konumun vermiş olduğu ekonomik, tarihi ve siyasi şartlar da dikkate alınarak, Azerbaycan uluslararası toplum kurumlarının temel değerleri ile beraber, yakın coğrafi değerleri de önemseyerek dengeli bir dış politika izlemiştir. Bağımsızlık sonrası Azerbaycan’la Ermenistan arasındaki savaş durumunun halen devam etmesi ve bunun sonucunda Azerbaycan’ın toprak bütünlüğünün bozulması, Güney Kafkasya Bölgesi’ni sıcak çatışma ortamına çevirmiştir. Dış politikada çok taraflılık ilkesine dayalı olarak, uluslararası kuruluşlarla ekonomik, siyasi ve askeri işbirlikleri, bölgede istikrarın sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır.