İlkel fırınlar

Abstract

Seramik hammaddelerinin öğütülüp, şekillendirilip, kurutulduktan sonra seramik olarak nitelendirilebilmesi için pişirilmesi gerekmektedir. Bu olguyu karşılamak amacıyla yapılan fırınlar seramikle ayni geçmişe sahiptir. İlkel fırınlar altında incelenen bu konu seramiğin tarihçesi yanında ilk örneğinden günümüze kadar olan tüm özellikleri değişen ya da değişmeyen tipleriyle sınıflandırılmışlardır. Toplumların fırınlara olan ihtiyaçları, seramik alanındaki gelişmişlikleri yapı farklılıklarını ortaya çıkarmıştır. Yapıları değişen bu fırınların temel fonksiyonları hep aynı kalmış ve ilkelliğin verdiği değişmez özelliğini koruyarak günümüze kadar ulaşmışlardır. İlkel fırınların yapım teknikleri malzemeleri çalışmaları ve doldurulması özel tecrübe isteyen bir ustalık işidir. Bölüm içersinde sıralaması yapılan fırınlar çalışma şekilleri açısından (Kubbeli yuvarlak, iki katlı kubbeli yuvarlak, kamara, kassel, Roma basamaklı, şişe bişimli, odalı, raku, sahra, nofmon ve zikzak) çeşitlilik göstermemektedirler. İlkel malzeme ile yapılmış ve ilkel yöntemlerle çalışan bu fırınlar günümüz fırınlarına atalık etmektedir. 20. yüzyılda kullanılan diğer gelişmiş fırın tiplerine az da olsa değinilen bu çalışmanın esas konusunu ilkel fırınlar teşkil etmektedirler. İlkel fırınlara ait bazı örnekler Anadolu'nun çeşitli yörelerinde bulunmaktadir. Bu fırınların bir kısmı gezilerek yerinde incelenmeye çalışılmıştır. İncelemeler sonucu dünyanın çeşitli yörelerinde birbirlerinden habersiz olarak yapılan farklı şekillerdeki fırınların fonksiyonlarının yapım malzemelerinin, yakıtlarının birbirlerine çok benzediği dikkati çekmektedir.