Hypericum perforatum L. ve hypericum calycinum L. bitkilerinin santral sinir sistemi üzerine etkileri

Abstract

Geleneksel Türk halk tıbbında, Hypericum perforatum L. ve diğer Hypericum türleri çeşitli amaçlarla örneğin, sedatif, analjezik, antispazmodik, athelmintik, ekspektoran, diüretik, iştah açıcı, karaciğer koruyucu, antiseptik, yara iyi edici olarak kullanılmakta- dır. Bu etnomedikal özelliklerinin yanısıra, H. perforatum'dan hazır- lanan standardize ekstreler bazı nöropsikiatrik bozuklukların klinik tedavisi için kullanılmaktadır. Bunların nöropsikiatric bozuklukların tedavisinde kullanımı avantajlıdır, çünkü bunların yan etkileri daha azdır ve ilaç bağımlılığı yapmazlar. H. perforatum'un içerdiği ''hipe- risin''e bağlı olarak oluşturduğu tek ciddi yan etki sadece albino hayvan türlerinde bildirilmiş olan fotosensitizasyondur. Bu çalışmanın ana amacı Hypericum calycinum'un alkollü ekstre- lerinin santral sinir sistemi üzerindeki etkilerini H. perforatum ile karşılaştırarak araştırılmasıydı. Ayrıca, daha önceden H. perforatum için uygulanmayan farklı yöntemler kullanılarak bu bitkinin santral sinir sistwmi üzerindeki etkilerinin yeniden sınanması da amaçlanmış- tı. Bu amaçla şu yöntemler kullanıldı: ''Yüzme Dayanıklılık'', ''Tail- Flick'', ''Rota-Rod Zorlamalı Motor Aktivite'' testleri ve Hipokratik Tarama (Genel davranış). Bu testlerde sadece erkek albino fareler kul- lanıldır. ''Tail-Flick'' testlerinde elde edilen bulgulara göre, H. per- foratum ve H. calycinum ekstrelerinin analjezik aktiviteleri bulunmak- tadırç Bu gözlem aynı zamanda H. perforatum'un geleneksel Türk halk tıbbındaki analjezik amaçlı kullanımını da doğrulamaktadır. Öte yandan H. calycinum'un analjezik özellikleri ilk kez bu çalışmada bildiril- mektedir. Yüzme ve ''Rota-Rod'' testlerinde elde edilen bulgular al- kollü H. perforatum ve H. calycinum ekstrelerinin santral sinir siste- mindeki depresif etkilerini açıkca göstermektedir. Bu çalışmadaki tüm bulguların bir araya değerlendirilmesi bu her iki Hypericum türünün aşağı yukarı eşit güçte depresif etkilerinin olduğunu düşündürmekte- dir. Bu nedenle, H. calycinum'un minimal bir yan etki riski ile nöro- psikiatrik bozuklukların tedavisi için kullanımı uygun olabilir.