Görsel okuryazarlık odaklı tasarım çalışmaları üzerine bir eylem araştırması

Abstract

Görsel imajların hızlıca aktığı yeni dünyayı anlamak ve anlamlandırmak için pek çok yeni okuryazarlık türü ortaya çıkmıştır. Hem medyanın hem sanatın görsel imajları hızlıca üretmekte ve tüketmekte olduğu bu yenidünya düzeninde görsel okuryazarlığın, görsellerin içlerine gizlenmiş; tüketim alışkanlıklarını, politik görüşleri, inançları hedef alan alt mesajları anlamak için gerekli eleştirel bakış açısı kazanmada önemli bir yeri bulunmaktadır. Görseller içerisinde gizlenen kurguları, aldatmacaları ve kurmacaları anlamak için gerekli eleştirel bakışı öğrencilere kazandırmak için görsel okuryazarlık okullarda bir ders olarak yerini almalıdır. Bu araştırma görsel sanatlar alanındaki öğretmen adaylarının görsel kültür sorgulamalarını ve görsel iletişim becerilerini içeren ve eleştirel bakış açılarını yansıtan sanatsal tasarımlar ortaya çıkarmaları için gereken görsel okuryazarlık becerisini kazanmaları için çağdaş sanat yaklaşımlarından nasıl yararlanılabileceğini değerlendiren bir eylem araştırmasıdır. Öğrenci tasarımları kültürel göndermeler ve toplumsal sorunlar üzerine değerlendirmeler içermektedir. Eylem planının düzenlenmesinde eleştirel teori, sanat eleştirisi yöntemleri, yapılandırmacı yaklaşım, disiplinlerarası yaklaşım ve işbirlikçi öğrenmeden yararlanılmıştır. Öğrenciler popüler kültüre ve popüler kültürle beraber gelen tüketim kültürüne göndermeler yapmış ve çağdaş sanat eserlerine estetik sorgulamalarda bulunmuşlardır. Araştırmada elde edilen veri analizleri sonucunda "Görsel Okuryazarlık Bilinci", "Tasarımı Görsel Okuryazarlıkla İlişkilendirme" ve "Eleştiri Yoluyla Görsel Okuryazarlığın Keşfi" ana temaları ortaya çıkmıştır. Araştırma sonucunda çağdaş sanat yaklaşımlarının bir yöntem olarak kullanılmasının, öğretmen adaylarına görsel okuryazarlık bilincinin ve eleştirel bakış açısının kazandırılmasında yardımcı olduğu bulgularına ulaşılmıştır.