Gelişimsel yetersizliği olan çocuk annelerinin aile yaşam kalitesi algılarının incelenmesi

Abstract

Araştırmanın amacı, gelişimsel yetersizliği olan çocuk annelerinin aile yaşam kalitesi algılarının incelenmesidir. Tarama araştırmasına uygun şekilde yürütülen bu araştırmada, ilişkisel araştırma türünün bir alt boyutu olan "Nedensel-Karşılaştırmalı Model" kullanılmıştır. Araştırma, amaçlar doğrultusunda dört farklı grupla gerçekleştirilmiştir. Dilsel eşdeğerlik aşamasında 31 anne baba ve ön uygulama/görünüm geçerliliği aşamasında 31 anne katılımcı olmuştur. Beach Center Aile Yaşam Kalitesi Ölçeği?nin geçerlik ve güvenirlik çalışması için 368 anne; aile yaşam kalitesi algısı ile ilgili yordayıcı ilişkilerin incelenmesi aşamasında ise 3009 gelişimsel yetersizliği olan çocuk annesi katılımcı olmuştur. Araştırmanın sosyo-demografik verileri "Sosyo-Demografik Aile Bilgi Formu", annelerin aile yaşam kalitesi algılarına ilişkin veriler "Beach Center Aile Yaşam Kalitesi Ölçeği", ölçüt bağıntılı geçerlik verileri "Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği" ve sosyal destek verileri"Aile Sosyal Destek Ölçeği" ile toplanmıştır. Araştırma bulguları, BCAYKÖ Türkçe Formu'nun gelişimsel yetersizliği olan çocuk ailelerinin aile yaşam kalitesini ölçmek için güvenilir ve geçerli bir değerlendirme aracı olarak kullanılabileceğini göstermektedir. ¹Bu araştırma, Anadolu Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Komisyonu Başkanlığı'nın desteği (Proje no: 1002E53) ve Milli Eğitim Bakanlığı Eğitimi Araştırma ve Geliştirme Daire Başkanlığı'nın (EARGED) izni ile yürütülmüştür. Gelişimsel yetersizliği olan çocuk annelerinin aile yaşam kalitesi ve alt alan algılarının ortalamanın üzerinde olduğu, en yüksek algısının "aile etkileşimi" alt alanında, en düşük algının ise "fiziksel/materyal/finansal yeterlik" alt alanında olduğu belirlenmiştir. Annelerin aile yaşam kalitesi ve alt alan algılarının yordanmasında, toplam varyansı en çok açıklayan değişkenin "aile sosyal desteği" olduğu gözlenmiştir. Aylık hane geliri, hane sosyo-ekonomik statü (SES) grubu, gelişimsel yetersizliği olan çocuğun yaşı ve yetersizlik türü değişkenlerinin, annelerin aile yaşam kalitesi ve alt alan algısını yordama gücünün zayıf olduğu görülmüştür. Ancak, fiziksel/materyal/finansal yeterlik alt alanında toplam varyansın açıklanmasında aile sosyal desteğinden sonra aylık gelirin önemli bir yordayıcı olduğu belirlenmiştir. Anne yaşı ve annenin çalışma durumu değişkenlerinin ise annelerin aile yaşam kalitesi ve alt alan algısının önemli bir yordayıcısı olmadığı belirlenmiştir.