Bazı Limonium türlerine ait bitki ekstrelerinin mutajenik etkilerinin farklı test sistemleri ile belirlenmesi

Abstract

Alternatif tıbba olan ilgi ve buna paralel olarak bitkilerin kullanımı da artmaktadır. Bitkilerin etkinliklerinin araştırılması hem ülkemiz ekonomisi, hem de halk arasındaki kullanımlarının güvenilirliğinin değerlendirilmesi bakımından önem taşımaktadır. Bu amaçla, ülkemizde insanlar ve diğer canlılar tarafından tüketilen Limonium cinsine ait bazı türlerin kök, gövde ve yaprak organları kullanılmıştır. Bu organlardan elde edilen, distile su, metanol ve aseton:metanol (2:1) ekstrelerinin mutajenik ve sitotoksik etkileri araştırılmıştır. Distile su, metanol ve aseton:metanol (2:1) ekstrelerinin mutajenik ve sitotoksik etkileri Allium, AMES ve MTT testleriyle belirlenmiştir. Çalışmada kullanılan türlerden Limonium effusum endemik bir tür iken Limonium globuliferum endemik değildir. İki tür ile yapılan, Allium kök büyüme inhibisyonu testi ve mitotik indeks belirleme çalışmalarına göre, distile su ekstreleri, konsantrasyon artışına bağlı toksisite miktarında da artışa sebep olmuştur. Kromozom aberasyon çalışmalarında da özellikle iğ iplikleri bozulmalarının oluşturduğu anomaliler tespit edilmiştir. AMES testinde Limonium globuliferum yaprak metanol ekstresinin 10000 ?g/plak; distile su kök ekstresinin 1 ve 0.1 ?g/plak kosantrasyonları; gövde ve yaprak distile su ekstrelerinin tüm dozları mutajenik etki gösterirken, Limonium effusum kök, metanol ve distile su ekstreleri zayıf mutajenik etki göstermiştir. Mitokondriyel aktiviteye dayalı bir test olan MTT testi sonuçları da ekstrelerin büyük çoğunluğunun sitotoksik etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Bu çalışmada bakteriyel, bitkisel ve memeli hücreleri kullanan farklı test sistemleri ile ekstrelerin farklı organizmalar üzerindeki etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Limonium effusum ve Limonium globuliferum ekstrelerinin büyük çoğunluğu toksik etkiye sahip iken, bazı ekstrelerin hücrelerde pozitif etkiye sahip olduğu bulunmuştur.