Atmosferik partiküllerde iyon analizi ve istatistiksel değerlendirme

Abstract

Bu çalışmada, 2006 yılının Şubat ve Ağustos aylarında Eskişehir kent merkezinde toplanan partikül madde örneklerinde kütle ve iyon (Cl-, N03-, SO42-, Na+ K+, NH4+, Mg2+, Ca2+) derişimleri belirlenmiştir. Partikül madde örnekleri 24 saatlik zaman aralığında düşük hacimli bir örnekleyici kullanılarak toplanmıştır. İyon derişimleri kaba ve ince olmak üzere iki farklı fraksiyonda iyon kromotografisi kullanılarak belirlenmiştir. Şubat ve Ağustos aylarına ait ortalama ince partikül kütle derişimleri 9,12 mg/m³ ve 6,35 mg/m³ iken kaba partikül kütle derişimleri 86,80 mg/m³ ve 51,20 mg/m³ olarak tesbit edilmiştir. Mg2+ ve Ca2+ dışındaki iyonların tümünün derişimleri Şubat ayında her iki fraksiyonda da artmıştır. Eskişehir'deki iyon derişimlerinin meteorolojik parametre derişimlerine olan etkisini araştırmak için rüzgar sektör analizi yapılmıştır. Rüzgar sektör analizi sonucunda Şubat ayında gözlemlenen iyon derişimlerine kentin doğusundaki kaynakların, Ağustos ayındaki derişimlere ise kentin batısındaki kaynakların katkıda bulunduğu gözlemlenmiştir. Korelasyon analizi ve rüzgar sektör analizi sonucunda özellikle kaba partiküllerdeki NH4+, SO42- ve N03- derişimlerinin şubat ayında kentin batısında yapılan tarımsal aktivitelerle ilişkili olduğu anlaşılmıştır. Öte yandan Şubat ayı için evsel ısınmanın da önemli bir kirletici kaynağı olduğu görülmüştür.