Türk televizyonlarının Azerbaycan'daki üniversite öğrencileri üzerinde yetiştirme rolüne ilişkin araştırma

Abstract

Bu çalışma, Türk televizyonlarının Azerbaycan’daki üniversite öğrencileri üzerinde yetiştirme rolünü ortaya koymayı amaçlamıştır. Bu nedenle çalışmada ilk önce George Gerbner tarafından geliştirilen Kültürel Göstergeler Projesi incelenmiş, sonrasında çalışmanın amacına uygun olarak Mesaj Sistem Çözümlemesi ve Yetiştirme Çözümlemesi gerçekleştirilmiştir. Bununla birlikte Yaygın Görüş Haline Getirme Çözümlemesi de yapılmıştır. Mesaj Sistem Çözümlemesi 17-21 Ocak 2022 tarihleri arasında Azerbaycanlı öğrenciler tarafından en çok izlenen Atv, Kanal D, Star ve Show Tv kanallarının 19.00-23.00 saatleri arasındaki programlarına uygulanmıştır. Çözümleme, televizyon dünyasında suç, şiddet, ölüm, güvenlik güçleri, erkek egemenliği, iş yaşamından soyutlanmış kadın, aile, yoksulluk ve zenginlik, gibi ögelerin çok fazla yer aldığını ortaya çıkarmıştır. Mesaj Sistem Çözümlemesi sonucunda televizyonda en çok yinelenen mesajlar ve temsiller saptanmıştır. Bu bulgular doğrultusunda Yetiştirme Çözümlemesi’nde kullanılan anket soruları hazırlanmıştır. Çalışmanın saha araştırması için Azerbaycan’da bulunan 5 üniversite seçilmiştir. Bunlar, Azerbaycan Tıp Üniversitesi, Azerbaycan Mimarlık ve İnşaat Üniversitesi, Azerbaycan Devlet Petrol ve Sanayi Üniversitesi, Bakü Mühendislik Üniversitesi, Azerbaycan Emek ve Sosyal İlişkiler Akademisi’dir. Bu üniversitelerden 300 kadın ve 200 erkek olmak üzere 500 kişiye ulaşılmıştır. Yetiştirme Çözümlemesi sonucunda televizyonun Azerbaycanlı öğrenciler üzerinde yetiştirme ve yaygın görüş haline getirme rolü olduğu ortaya çıkmıştır.