Pehlivan İbrahim Paşa Vakayi-nâmesi : (Baba Paşa tarihi)

Abstract

Pehlivan İbrahim Paşa ya da bilinen diğer adıyla Baba Paşa (ölümü 1820), Osmanlı Tarihinde özellikle XIX. Yüzyılın başlarında belirli bir yere ve öneme sahiptir. İlk olarak, XVIII. Yüzyılın sonlarına doğru başlayan Osmanlı- Rus ve Avusturya Savaşlarına (1787-1792) katılarak dikkat çekmeye başladı. Rumeli’de giriştiği uzun ve yoğun mücadelelerinin sonucunda Deliorman ve Dobruca Bölgelerinin ayanlığını elde etti. 1806 Yılında başlayan Osmanlı- Rus Savaşı, Pehlivan İbrahim Paşa’nın hayatındaki en önemli olayların başında gelmektedir. Rus Ordusuna karşı, İsmail Kalesinde üç yıl boyunca gösterdiği direnişle büyük bir şöhret kazandı. Ekim 1809’da Silistre yakınlarındaki Tatariçe’de Rus ordusunun kesin bir yenilgiye uğratılmasında önemli rol oynadı. Kazandığı bu başarılar sonucunda kendisine vezirlik rütbesi verildi. Ancak 1810 Yılında Ruslara esir düşmekten kurtulamadı. Üç yıl süren Rusya esaretinden 1812 Yılı sonlarında dönen Baba Paşa’ya, Sultan II. Mahmut (1808-1839) tarafından önemli görevler verildi. Anadolu’da merkezi otoriteyi yeniden tesis etmek ve devlete karşı isyan çıkaranları ortadan kaldırmak için çalıştı. Yıllarca sürmüş olan birçok isyan hareketini bastırdı. Sırasıyla Sivas, Erzurum ve Diyarbakır Valisi oldu. 1817’de vezirliği kaldırılarak, Bursa’da ikamet ettirilen Baba Paşa, gençliğinden itibaren katıldığı savaşları, başından geçen önemli olayları kaleme aldırdı. Bursa’da Gazzi Dergahı’nın başında bulunan Abdüllatif Efendi tarafından yazılan ve 1820’de tamamlanan Baba Paşa Tarihi, 1787-1817 yılları arasındaki olayları kapsayan önemli bir kaynak eserdir. Osmanlı Tarihinin önemli bir çok olayı, düzenli ve oldukça ayrıntılı bir biçimde, olayları yakından yaşamış kişilerin anlatımlarıyla bu eserde yer almaktadır. Dönemin olaylarını ele alan bütün tarihçilerin; cesur, kahraman ve devlete sadık bir kişi olarak övgü ile bahsettikleri Baba Paşa’nın anlatımlarına dayanan bu eser, söz konusu dönemin daha iyi anlaşılmasına önemli bir katkı sağlayacaktır