Türkiye'de bütçe açığı ile cari işlemler arasındaki ilişkilerin zaman serisi analizi

Abstract

İkiz Açıklar Hipotezi, bütçe açığı ve cari işlemler açığı arasında pozitif bir ilişki olduğunu ileri sürmektedir. Bu hipoteze göre bütçe açıkları cari işlemler açıklarına neden olmakla birlikte bu iki açık eşanlı olarak ortaya çıkmakta ve ortak bir trend izleme eğilimindedirler. Ancak, Ricardocu yaklaşım taraftarları Keynesyen bir bakış açısını yansıtan bu önermeyi eleştirmiş ve bütçe açıkları ile cari işlemler açığı arasında böylesi bir ilişkinin hiçbir şekilde var olmadığını savunmuşlardır. Böylece, İkiz Açıklar Hipotezi'nin geçerliliği hakkındaki bu anlaşmazlık açık ekonomi makroekonomisinin önemli inceleme konularından biri olmuş ve hem teorik hem de amprik olarak büyük bir tartışmaya yol açmıştır. Bu çalışmanın amacı İkiz Açıklar Hipotezi'nin Türkiye için geçerli olup olmadığı sorusunun cevabını aramak ve bütçe açıkları ile cari işlemler açıkları arasındaki -varsa- ilişkinin yapısını incelemektir. İkiz Açıklar Hipotezi'nin geçerliliğini araştırmak amacıyla 1987:01-2005:04 dönemine ait üçer aylık veriler kullanılmış ve bütçe açıkları ile cari işlemler açıkları arasındaki nedenselliğin varlığını ve yönünü test etmek için vektör otoregresif (VAR) tekniği kullanılmıştır. Test sonuçları İkiz Açıklar Hipotezi'nin Türkiye örneği için geçerli olduğunu desteklemektedir. Bu doktora tezinde ortaya konan uygulama sonuçları, Türkiye'de 1987:01-2005:04 dönemi için bütçe açığının faiz oranları ve döviz kurları aracılığı ile cari işlemler açıklarına yol açtığını ve bütçe açığının doğrudan cari işlemler açığı tarafından etkilendiğini göstermektedir.