Tanzimat döneminde Türk aile yapısı : (1839-1876)

Abstract

Anne, baba ve çocuklardan oluşan aile toplumun en küçük birimidir. Aile çeşitli dönemlerde farklı gelişmeler göstermiştir. Tarih öncesi çağlarda anaerkil aile yapısı görülmekteydi. Eski Türklerde aile ise baba egemenliğine dayanan ataerkil bir karakterdeydi. Kadın toplum yaşamında oldukça saygın bir konuma sahipti. Türklerin islamiyeti kabul etmesiyle birlikte kadın toplum- sal yaşamdan soyutlanmıştı. Çünkü İslamiyet kadınların erkeklerle konuşmasını kısıtlamış, ticaretle uğraşmasın ve örtünmesini istemiş- tir. Kapali bir aile yapısına sahip Tanzimat öncesi Osmanlı toplumundakadının statüsü devlet düzeninin dayanan şer'i yasalar çerçevesinde belirlenmiştir. Kırsal alanda kadın erkeği ile birlikte tarlada çalışarak, aile bütçesine katkıda bulunuyordu. Kentlerde ise kadınlar üretimden koparak, ev işleriyle uğraşıyorlardı. Tanzimat döneminde devletin temel kurumlarında reformlar yapılmıştır. Sosyal alanda modernleşme süreciyle birlikte kadın tohpum yaşamına girmeye başlamıştır. Çıkarılan fermanlarla reşit kız çocuğunun kendi isteği ile evlenmesi ve başlık gibi ağırlıkların kaldırılması istenmişti. 1858 arazi kanunnamesiyle toprak kadın ve erkeğe eşit ve ücretsiz olarak geçebilecekti. Osmanlı Devleti 1856 Paris Antlaşmasına dayanarak köle ticaretinin yasaklanacağını ve esir pazarlarının da kaldırıla- cağını belirtmişti. Tanzimat döneminde açılan okullara giden kadınlar meslek sahibi olmuşlardır. Bu olay Türk kadının kültür düzeyinin yükselme- sine neden olmış aileyi olumlu etkilemiştir. Ev, konak yaşayışında sofra kültüründe, kadın giysileriyle Avrupa örnekalınmaya başlanmış- tır. Dönemin gazete ve dergilerinde aile üzerine durularak, Türk kadınının bilinçli bir insan olması istenmiştir.