Sivil havayolu işletmelerinde organizasyon yapılarının etüdü ve Türk havayollarında uygulanması

Abstract

2000'li yıllara yaklaşılırken Türkiye'de ve dünyada hızla gelişmekte olan hava taşımacılığı sektörünün bir parçası olan havayolu işletmeleri, müşterilerine güvenilir, emniyetli, kaliteli bir sunabilmek ve varlıklarını sürdürebilmek için yoğun bir rekabet ve çaba içindedir. 21. yüzyıla havacılık sektörünün teknolojik gelişmeler etkileyecek ve bunun sonucunda hava taşımacılığının yönetim yapılarında değişiklikler oluşacaktır. Havayolu işletmelerinde, ister küçük, ister büyük olsun, yönetim sürecinin uygulanabilmesi için organizasyon temel bir çatıdır. Havayolu işletmeleri hava taşımacılığı hizmetlerini üretirlerken belirli bir organizasyonel yapıya ihtiyaç duyarlar. Temelde aynı olmalarına rağmen havayolu işletmelerinin organizasyonları bir işletmeden diğerlerine göre değişiklikler göstermektedir. Bunun nedenleri şöyle sıralanabilir. Tarihsel gelişme, hava taşıyıcılarının sınıflandırılması, (örneğin, taksi taşıma, charter, tarifeli sefer yapan işletme vb. olmaları) işletmenin büyüklüğü (örneğin, filodaki uçak, uçuş hattı sayısı) ve ulusal veya uluslararası uçuş yapan işletme olması, yönetimlerin etkinliğini ortaya koymaktadır. Havayolu işletme organizasyonlarının birçok ortak yönleri vardır. Bu ortak yönler hem icra, hem kurmay bölümlerinin yapısında görülmektedir. İcra ve kurmay bölümlerinin genelde organizasyon şemasında bulunan bölüm adları için kullanılan başlıkları, bölümün fonksiyonlarını da belirtir. Bütün bunlar, aşama aşama havayolu işletmelerinin organizasyon yapısı içersinde, değişik birçok havayolu işletmesi için ele alınmış ve görev, sorumluluk kavram ve tanımları organizasyon şemalarıyla birlikte ele alınarak incelenmiştir.