İlköğretim 5. sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler dersi 'adım adım Türkiye' ünitesinde yer alan kavramları öğrenme düzeyleri ile derse yönelik tutumları arasındaki ilişki

Abstract

Sosyal Bilgiler dersi çocuğu hayata hazırlayan, dünyada ve ülkesinde olmuş ya da olacak olan olaylardan haberdar olmasını sağlayan, en önemlisi de iyi bir yurttaş ve insan olmasını hedefleyen bir derstir. Dersin içeriği açısından bakıldığında da "kavramlar" sosyal bilgiler öğretiminde çok önemli bir yere sahiptir. Adeta temel öğelerden biridir. Çünkü kavramların kazanılamaması konuların da öğrenilememesine neden olacaktır. Kavramların kazanılmasında derse yönelik tutumların da etkisi olabilmektedir. Sosyal Bilgiler dersine yönelik olumsuz tutum sergileyen bir öğrencinin dersteki motivasyonunun ve dikkat düzeyinin düşük olabileceği ve bu sebeple performansının da bu yönde değişeceği görülebilir. Aksine olumlu tutum sergileyen bir öğrenci son derece istekli bir tavırla yaklaşacak, dolayısıyla performansı da bu yönde artış gösterecektir. Böylelikle ders sürecinde kavramları öğrenirken de daha hızlı ve kolay bir öğrenme süreci yaşanabilecektir. Bu araştırma, ilköğretim 5. sınıf öğrencilerinin Sosyal Bilgiler dersi "Adım Adım Türkiye" ünitesinde yer alan kavramları öğrenme düzeyleri ile derse yönelik tutumları arasındaki ilişkiyi araştırmak amacıyla yapılmıştır. Araştırma, tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma grubunu random yöntemiyle Ankara ili Çankaya ilçesindeki merkez ilköğretim okullarından seçilen beş ilköğretim okulu ve bu okullarda öğrenim görmekte olan 361 adet 5.sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmada, veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından geliştirilen 5. sınıf öğrencilerinin "Adım Adım Türkiye" ünitesindeki kavramlara ilişkin öğrenme düzeylerini belirlemek amacıyla 20 soruluk 4 seçenekli çoktan seçmeli kavram bilgi testi ve derse yönelik tutumları ölçmek amacıyla Çalışkan (2008) tarafından geliştirilen "Sosyal Bilgiler Dersine Yönelik Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Veriler, SPSS 16 istatistik programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma kapsamında öğrencilerin kişisel özelliklerinin ve kavramları öğrenme düzeylerinin belirlenmesinde frekans ve yüzdelerden yararlanılmıştır. Öğrencilerin kavramları öğrenme düzeylerinin okul türü değişkenine göre farklılaşıp farklılaşmadığını sınamak amacıyla Bağımsız Örneklem t-testi yapılmıştır. Öğrencilerin kavramları öğrenme düzeyleri ile derse yönelik tutumları arasında bir ilişkinin olup olmadığı Korelâsyon Analizi ile tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda ulaşılan bulgular şu şekilde özetlenebilr: İlköğretim 5. sınıf öğrencilerinin kavramları öğrenme düzeylerini ölçen "KavramBilgi Testi" ne göre; "Laiklik", "Kronoloji", "Saltanat", "Kültürel Öğe", "Yer" ve "Değer" kavramlarının tam olarak öğrenilemediği; İlköğretim 5. Sınıf öğrencilerinin kavramları öğrenme düzeylerinin öğrenim gördükleri okul türüne göreözel okul öğrencileri lehine anlamlı şekilde farklılaştığı; 5. sınıf öğrencilerinin Sosyal Bilgiler dersine yönelik tutumlarının yüksek bulunduğu; 5. sınıf öğrencilerinin Sosyal Bilgiler dersine yönelik tutumlarının okul türü değişkenine göre anlamlı şekilde farklılaşmadığı; 5. sınıf öğrencilerinin Sosyal Bilgiler dersine yönelik tutumları ile bu dersteki kavramları öğrenme düzeyleri arasında pozitif yönlü bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir.