Havaalanlarında uçak park yeri tahsisi ve taksi hareketleri optimizasyonu

Abstract

Havayolu ulaşımına hızlı bir şekilde artan talep, her geçen gün büyük havalimanlarında gecikme ve çakışmalar gibi ciddi kapasite problemlerine yol açmaktadır. Havayolu şirketleri ve işletmecileri için bu gecikmelerden kaynaklı ekstra maliyetler ve müşteri memnuniyetsizliği büyük bir önem arz etmeye başlamıştır. Bu olumsuz etkilerin operasyonel yönetim organizasyonunda aksaklıklara neden olması da Park Yeri Tahsisi Problemi (PYTP) olarak tanımlanmıştır. PYTP özellikle uçakların kalkış, yol safhası ve son yaklaşmadaki gecikmelerin toplam etkisi sonucu oluşmaktadır. Bu gecikmeler park yerlerinin verimli bir şekilde kullanılmasının önüne geçmesinin yanı sıra taksi yolu kesişimlerindeki uçakların çakışmalarından kaynaklı beklemelerin artmasına da neden olmaktadır. Park yeri tahsisinde mevcut yöntemlerin hepsi slot tahsisi tekniklerine dayandığı için uçakların gecikmelerinin toplam etkisi göz önüne alınamamaktadır. Bu tez çalışması, toplam gecikmelerin etkisini azaltmak için daha taktiksel park yeri tahsisi algoritması olan Hibrit Dinamik Park Yeri Tahsisi Modelini ortaya konmuştur. Bu model algoritma temel anlamda uygun park yerlerinin ve taksi yollarının son yaklaşma hattında önceden belirlenmiş bölgelere giriş yapmış uçaklara tahsis edilmesini ön görmektedir. Bu model hızlı zamanlı simülasyon tekniği kullanılarak sınanmış ve mevcut durum modeli ile karşılaştırılmıştır. Dinamik bir planlama, daha esnek bir park yeri tahsisinin yapılmasını ve havaalanlarındaki özellikle en yoğun olduğu zamanlarda karşılaşılan gecikmelerin etkilerinin en aza indirilmesini sağlamaktadır.