Okul öncesinde öğretmenlerin özel gereksinimli bireylere yönelik farkındalık geliştirme konusundaki görüşleri

Abstract

Bu çalışma okul öncesi öğretmenlerinin özel gereksinimli bireylere yönelik farkındalık geliştirme konusundaki görüşlerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden temel nitel araştırma modelinde tasarlanan bu araştırmada yarı yapılandırılmış görüşme ile veri elde edilmiştir. Araştırma sürecinde araştırmacı günlükleri de tutulmuştur. Veriler Eskişehir'in Tepebaşı ve Odunpazarı ilçelerindeki anaokulu ve ana sınıflarında görev yapan; 2018-2019 eğitim-öğretim yılında kaynaştırma eğitimi veren, üç okul öncesi öğretmeniyle pilot çalışma yapılarak, toplamda ise 18 okul öncesi öğretmeniyle gerçekleştirilmiştir. Veri analizinde, araştırma sorularına ve görüşme sorularına dayalı temalar oluşturulmuştur. Bu temalar öğretmenlerin özel gereksinimli bireylere yönelik farkındalık geliştirme konusundaki farkındalıkları, düşünceleri ve sınıf içi deneyimleri başlıklarında elle ve NVIVO12 programıyla kodlanmıştır. Araştırma sonucunda öğretmenler farkındalık geliştirilmesinin önemli olduğu konularda neredeyse fikir birliği göstermektedir. Genel olarak farkındalık temasında öğretmenler, özel gereksinimli bireyler ve bireysel farklılıklara saygı kavramlarından söz etmişlerdir. Düşünce temasına bakıldığında öğretmenlerin çoğu, kaynaştırma eğitiminin farklılıklara saygı konusunda normal gelişim gösteren bireyler açısından faydalı olduğunu ifade etmişlerdir. Sınıf içi deneyim temasında öğretmenler sınıf içi etkileşimleri sırasında birçok sorun çözme yöntemi kullandıklarını, özel gereksinimli çocuklara destek olduklarını; öte yandan kendilerini yetersiz hissettiklerini ve duygusal yıpranma yaşadıklarını söylemişlerdir. Öğretmenlerin özel gereksinimli bireylere yönelik farkındalık geliştirme etkinliklerini belirli günler ve haftalar dışında genel olarak planlamadıkları görülmüştür.