Teachers' questions : do they encourage critical thinking?

Abstract

Günümüz toplumu bilgi ve teknoloji toplumu olarak adlandırılabilir. Bu toplumda yer alan her bir bireyin, teknoloji ve bilgiyle baş edebilmesi için eleştirel düşünmesi ve düşüncelerini başkalarıyla paylaşması gerekir. Bu da hem bireysel hem toplumsal gelişimi sağlar. Düşünen bireyler yetiştirebilmek için eleştirel düşünme becerilerinin kazandırılması gerekir. Düşünebilen bireylerin yetiştirilmesi, eğitim sistemimizin en temel amaçları arasında yer alır. Bireylere eleştirel düşünme becerilerinin kazandırılmasında en önemli görev öğretmenlere düşmektedir. Bu nedenle sınıf içinde öğrencilerin eleştirel düşüncelerini geliştirebilmeleri için öğretmenlere çeşitli görevler düşmektedir. Örneğin, tartışma konularının açılması, öğrencilere araştırmaya yönelik ödevlerin verilmesi, bu ödevlerin sınıfta sunulması, öğrencilerin farklı bakış açıları kazanmalarını sağlayacaktır. Bunun yanında, eleştirel düşünmeyi geliştirecek sorular sorulması, öğrencilere düşüncelerinin açıklatılması var olan düşünceleriyle yeni bilgilerin analiz ya da sentez edilmesine yol açacak sorular yöneltilesi yoluyla da öğrencilerin eleştirel düşüncelerini geliştirebilir. Bu araştırmanın amacı, Anadolu Üniversitesi Yabancı Diller Yüksek Okulu'nda orta seviyede eğitim veren öğretim elemanlarının Dinleme/Konuşma dersinde eleştirel düşünme gücünü geliştirmeye yönelik soruların sorulup sormadığını ve bu soruların işlevlerini saptamaktır. Araştırma 2005-2006 öğretim yılı bahar dönemi Anadolu Üniversitesi Yabancı Diller Yüksek Okulu'nda orta düzeyde eğitim veren sekiz öğretim elemanı ve 400 öğrenciyle gerçekleştirilmiştir. Sekiz öğretim elemanının Dinleme/Konuşma dersleri bir hafta boyunca videoya kaydedilmiştir. Analiz için sekiz öğretim elemanından üçü öğretim tecrübeleri ve ana dilleri farkı dikkate alınarak seçilmiş ve bu öğretim elemanlarının dersleri incelenmiştir. Veriler hem niceliksel hem niteliksel olarak analiz edilmiştir. Çalışmanın sonuçları öğretim elemanlarının değişik soru türleri sorduklarını ortaya koymuştur, ancak öğlencileri eleştirel düşünmeye yönlendirecek türde soruların çok sayıda sorulmadığı gözlenmiştir.