Özel yetenekli ergenlerin depresyon düzeylerinin incelenmesi

Abstract

Bu araştırma özel yetenekli ergenlerin depresyon düzeylerini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu temel amaç çerçevesinde özel yetenekli ergenlerin depresyon düzeylerinin nasıl bir dağılım gösterdiği ile depresyon düzeylerinin cinsiyet, en yakın arkadaşın özel yetenekli olup olmama durumu ve sınıf düzeyine göre değişip değişmediği incelenmiştir. Özel yetenekli ergenlerin, öz düzenleme, akran ilişkileri, anne baba tutumları ve öz anlayış düzeylerinin depresyon düzeyleri üzerindeki yordayıcılıkları incelenmiştir. Ayrıca özel yetenekli kız ve erkek ergenlerde bu değişkenlerin depresyon düzeyleri üzerindeki yordayıcılıkları ayrı ayrı incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 497 (266 kız, 206 erkek) özel yetenekli ergen oluşturmaktadır. Veriler, t testi, tek yönlü varyans analizi ve hiyerarşik regresyon ile analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre özel yetenekli ergenlerin depresyon düzeylerinin orta düzeyde olduğu, cinsiyete ve en yakın arkadaşın özel yetenekli olma durumuna göre anlamlı şekilde farklılaştığı, sınıf düzeyine göre ise anlamlı bir farklılığın olmadığı ortaya konmuştur. Aynı zamanda özel yetenekli ergenlerin depresyon düzeylerini kendine yönelik acımasızlık, psikolojik özerklik, çatışma, koruma ve yardım değişkenlerinin yordadığı ortaya konmuştur. Bu değişkenlerin özel yetenekli ergenlerin depresyon düzeylerinin yüzde 62’sini açıkladığı belirlenmiştir. Özel yetenekli erkek ve kız ergenler açısından bu örüntünün farklılaştığı; özel yetenekli erkek ergenlerin depresyon düzeylerinin yüzde 66’sını kendine yönelik acımasızlık ve koruma değişkenlerin açıkladığı ortaya konmuştur. Özel yetenekli kız ergenlerin depresyon düzeylerinin yüzde 60’ını ise kendine yönelik acımasızlık, psikolojik özerklik, yardım ve çatışma değişkenlerin açıkladığı bulunmuştur. Özel yetenekli ergenlerin depresyon düzeylerini açıklamada kendine yönelik acımasızlığın en güçlü yordayıcı olduğu görülmüştür.