Talyum toksisitesinin Gammarus Pulex'de meydana getirdiği ince yapı değişikliği

Abstract

Talyum elementi, yerkabuğunda maden damarlarında bulunan, yumuşak, dövülebilir, mavimsi beyazlıkta bir metaldir. Talyum sulu çözeltilerinde çok tehlikeli toksik bir elementtir. Aquatik toksikoloji için yıllar boyunca tatlı su omurgasızları kullanılmıştır. Gammarus da bunlardan birisidir. Bu çalışmada, histolojik değişimler ve E vitamininin etkileri bir tatlı su amphipodu olan Gammarus pulex de çalışılmıştır.Gammarus pulex'de talyum asetat için EC50 değeri 0,240 µl olarak bulunmuştur. Bu değer Gammarus pulexlere uygulanarak talyum asetatın hepatopankreatik sekasında toksik etkisi ışık ve elektron mikroskobundaki histolojik değişikler gözlenmiştir. Yapılan histolojik çalışmalar sonucunda hücre zarında zar bütünlüğünü bozucu değişimler, mitokondrilerde krista kayıpları gibi değişimler gözlenmiştir. Çekirdekde de belirgin büzülme ve bozulma gözlenmiştir. Hayvanlara verdiğimiz ilk E vitamini dozlarında (2ml, 0,5ml ve 0,25ml) iyileştirmekten çok talyumun zararlı etkisini arttırdığı görülmüştür. Dozları azaltılarak verdiğimiz E vitamini (0,25 ml, 0,125 ml, 0,0625ml ve 0,03125 ml) kontrol grubuyla karşılaştırdığımızda etkili olmuş hücre zarında kısmen iyileşme gözlenmiştir. Ayrıca mitokondri iç ve dış zarları ile granüllü endoplazmik retikulumda doku bozukluklarında da azalma belirlenmiştir. Hepotositteki lipid damlacıklarında da azalış gözlenmiştir. Yapılan çalışmada talyumun Gammarus pulex'in hepatopankreatik sekasında yarattığı bozuklukları E vitaminin iyileştirici etkisi gözlemlenmiştir.