Toplumsal hafıza ve mekan : Bulgaristan göçmeni kadınların deneyimleri ve Bursa Göç Tarihi Müzesi

Abstract

Bu tez, toplumsal hafıza ve mekân ilişkisini Bulgaristan’dan Türkiye’ye göç eden kadınların yaşam deneyimleri temelinde araştırmayı amaçlamaktadır. Çalışmada toplumsal ve bireysel hafıza, mekânla ilişkisi çerçevesinde ele alınmakta ve hafızanın toplumsal olarak grup etkileşimlerine, araçsal olarak da nesnelere ve mekâna dağılmış olabileceği görüşü üzerinde durulmaktadır. Göç, grup hafızasında bir “baskın anı” olarak ve aynı zamanda ortak deneyimin sürekliliğini bölen ve toplumsal anlam çerçevelerinde bir değişimi beraberinde getiren mekânsal bir yer değiştirme olarak değerlendirilmektedir. Göç ve göçle birlikte gelen yeni kent yaşamı, göçmenin zamana ve mekâna dair algı ve alışkanlıklarını değiştirmekte, hatırladıkları ve unuttuklarına dikkat çekmeyi gerektirmektedir. Çalışmada, Bursa Göç Tarihi Müzesi, göçmen kadınların anılarının geri getirilmesindeki etkisi açısından bir “hafıza mekânı” olarak ele alınmaktadır. Tezin amaçları doğrultusunda niteliksel bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın ilk aşamasında göçmen kadınlarla yapılan derinlemesine görüşmeler; göçten öncesi, göç süreci ve göç sonrası ile ilgili deneyimleri kapsamaktadır. İkinci aşamada ise Bursa Göç Tarihi Müzesi birlikte gezilerek katılımlı gözlem ve ardından yapılan odak grup görüşmeleriyle göçmen kadınların müzeye ilişkin görüşleri değerlendirilmektedir.