Türkiye'de kültüre alınmış origanum türlerinin uçucu yağları yönünden araştırılması

Abstract

Türkiye'de ticari önem taşıyan kültüre alınmış Origanum türlerinin uçucu yağlarının verim ve bileşimlerinde vejetasyon dönemlerine bağlı değişimleri ortaya koymayı amaçlayan bu çalışmada, O. majorana L., O. onites L. ve O. vulgare ssp. hirtum (Link) Ietswaart türleri araştırıldı. Kültür bitki örnekleri iki sene boyunca farklı gelişme dönemlerinde tarladan toplanarak kurutulup uçucu yağ miktarı ve kompozisyondaki değişimleri bakımından değerlendirildi. Uçucu yağ elde etme amacıyla hidrodistilasyon, mikrodalga destekli hidrodistilasyon ve mikrodistilasyon yöntemleri kullanıldı. Mikrodalga destekli hidrodistilasyon yöntemiyle klasik hidrodistilasyona nazaran daha kısa sürede benzer kompozisyon ve verimde uçucu yağ elde edildi. Mikrodistilasyon yöntemi ise çok az miktardaki bitkisel materyalden elde edilen uçucu bileşenlerin analitik değerlendirmesinin yapılabileceği alternatif bir teknik olarak kullanıldı. Uçucu yağların bileşimleri GK/KS ile aydınlatıldı. Bileşiklerin relatif yüzdeleri için GK'den yararlanıldı. Çalışmamızda değerlendirilen Origanum kültür türlerinin uçucu yağ verimleri sırasıyla O. majorana (» % 5.9), O. vulgare ssp. hirtum (» % 4.5) ve O. onites (» % 3.6) olarak saptanmıştır. O. majorana uçucu yağında karvakrol (% 32.0-83.9), y-terpinen (% 2.3-5.8), p-simen (% 1.5-3.3), timol (% 0.3-15.9) ve linalool (% 0.3 -56.7) ana maddeler olarak bulunmuştur. O. onites uçucu yağının ana bileşikleri karvakrol (% 71.1-78.9), y-terpinen (% 3.3-6.8), p-simen (% 3.2-6.8) ve timol (% 0.4-2.6) olarak tespit edilmiştir. O. vulgare ssp. hirtum'un uçucu yağında timol (% 61.8-76.0) ve karvakrol (% 3.8-14.6) ana maddelerdir. Kültürü yapılan üç Origanum türünün farklı vejetasyon dönemlerinde taşıdığı uçucu yağ oranı ve bileşimi karşılaştırılarak her tür için en verimli hasat dönemleri belirlenmiştir.