Ismayıl Hakkı Baltacıoğlu'nun düşünce dünyası

Abstract

İ. Hakkı Baltacıoğlu; fikirleri ve kişiliğiyle aykırı bir isim. Uzun hayatı boyunca şahitlik ettiği olayların şekillendirdiği bir düşünce adamı. Osmanlı İmparatorluğu'nun yaşadığı trajedilerin yarattığı atmosferde Türklük şuurunu kavramaya başlayan, mensubu olduğu İmparatorluğun yıkılışını an be an gören, ancak başta eğitim olmak üzere pek çok alanda düşünceleriyle bunun oluşmasının önüne geçmek isteyen bir aksiyon adamı. İkinci Meşrutiyet ile fikri literatürde yer almaya başlayan özgürlük, Türklük, devrim ve çağdaşlaşma düşüncesi, Milli Mücadele ile birlikte giderek ivmelenmiş ve olgunlaşmıştı. Yeni rejimle birlikte resmi ideoloji Kemalizm'i benimseyip savunan ve Kemalist çağdaşlaşma anlayışını yönlendirmek isteyen Baltacıoğlu, çağdaşlaşmanın önemine değinirken her fırsatta Türk benliğinin korunmasına özen göstermiş ve geçmişten bugüne değişmediğini belirttiği geleneklerden ilham alarak ve bu canlı cevherleri koruyarak yaratılacak bir Türkiye arzulamıştı. Dolayısıyla eğitimden kültüre, sanattan siyasete dek çağdaşlaşmanın bütün yönleriyle ilgili düşüncelerini, gelenek lehine kurgulamıştı. Bunu yaparken Batı'nın/Avrupa'nın teknolojisinden, biliminden ve metodundan yararlanmak gerektiğini ifade etmekten de geri durmamıştı. Her ne kadar bir dönem, sahanın dışına itilmiş de olsa, her daim Kemalist hareket içerisinde konumlanan Baltacıoğlu, zaten başından beri Kemalist hareketi şekillendirme noktasında çalışmalara imza atmıştı. Yine de Kemalist hareketin ünlü ideologlarından biri olamadı ve 1978'de hayata gözlerini yumdu.