Türkiye'de sinema profesyonellerinin sinemasal mekân belirleme yaklaşımlarının incelenmesi

Abstract

Bu araştırma, film yapım çalışmasındaki mekân belirleme sürecine odaklanmaktadır. Türkiye'de 2000-2020 yılları arasında film üretimde bulunan profesyonellerin mekân belirleme yaklaşımları incelenmektedir. Sinema profesyonellerinin sinemasal mekâna yaklaşımları; gerçek mekân, stüdyo mekân, özel görsel efekt ile oluşturulan mekân ve kurgusal mekân türleri arasındaki tercihlerin nasıl yapıldığı ve gerçek mekân belirleme yaklaşımlarını ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması uygulanmıştır. Uzmanlaşmış sektör çalışanlarından senarist, yönetmen ve yapımcı unvanlarına sahip on sekiz katılımcı ile yüz yüze görüşme yapılmıştır. Veri toplamak için yarı-yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Mekân belirleme sürecinde etkin olan üç meslek grubunun mekâna yaklaşımı, mekân türü kararı ve gerçek mekân belirleme yaklaşımlarındaki benzerlikler ve farklılıklar bulgulanmıştır. Araştırma sonucunda, mekân türleri arasından ağırlıklı olarak gerçek mekânın tercih edildiği, diğer mekân türlerinin nadiren kullanıldığı ve gereklilik hallerinde tercih edildiği tespit edilmiştir. Gerçek mekân belirleme sürecinde iki boyut ortaya çıkmaktadır: yaratıcı kararlar ve maddi faktörler. Filme özgü olan yaratıcı kararlar; atmosfer, karakter ve hikâye yapısıdır. Bu unsurların yanında, filmin bütçesi ve gerçek mekânın lojistik şartları maddi boyutları oluşturmaktadır. Söz konusu unsurların gerçek mekân belirleme yaklaşımında öne çıkan dinamikler olduğu tespit edilmiştir.