Triticum aestivum L. (buğday) üzerinde anter kültürü çalışmaları

Abstract

Anter kültürü tekniğinin kullanımı ile bitkilerden homozigot hatlar kolaylıkla elde edilmektedir. Bunlar gerek genetik araştırmalarda, gerekse tarım alanında geniş bir kullanıma sahiptirler. Haploid bitkilerin elde edilmesi ise 3 aşamada gerçekleşmektedir. 1. Embryoid oluşumu 2. Bitki regenerasyonu 3. Bitki gelişimi Genotipleri birbirinden farklı T.aestivum (Buğday)'un 6 kültür çeşidi üzerinde yapılan üzerinde yapılan anter kültürü çalışmaları sonucunda; genotipin, embryoid oluşturma yeteneği üzerinde etkili olduğu saptanmıştır. Buna bağlı olarak 2 no'lu (Bw.5) kültür çeşidinde embryoid oluşumu en yüksek, 3 no'lu (Bw.8) kültür çeşidinde ise en düşük olduğu görülmüştür. Diğer çeşitlerde ise embryoid oluşumu bu değerler arasındadır. Anter kültürü çalışmaları esnasında bir problem olarak karşımıza çıkan albino bitkilerin oluşumunun da hem genetik hem de çevresel faktörlere bağlı olduğu görülmüştür. 1 no2lu (Bw.2) ve 2no'lu (Bw.5) çeşitler 18 C de yetiştirildiklerinde albino bitki oluşmadığı halde, 23 C de ortaya çıkmışlardır. 4 no'lu (Bw.9) çeşit ise 18 C de albino bitki oluşturduğu halde, 23 C de oluşturmamıştır. Her iki araştırma çeşidinin de embryo verimi katı besi ortamı üzerinde yüksek olmuştur. fakat, albino bitkilerin oluşum frekansında da bir artış gözlenmiştir. Bu çalışmada elde olunan bulgulara göre, anter kültürü çalışmaları sonunda elde edilen gerek albino, gerekse yeşil bitkilerin meydana gelmesi başta genotip olmak üzere çevre koşulları ile kullanılan besi ortamına bağlı olduğu anlaşılmıştır.