Planlama-kontrol sistemlerinin davranışsal boyutları

Abstract

Yönetim muhasebesinin ortaya çıkışı ve gelişmesi son yirmi, yirmi beş yılın içinde gerçekleşmiş olmasına karşın konu üzerinde yoğunlaşan çalışmalar zengin bir araştırma ve literatür oluşturmuştur. Özellikle batıda gelişen disiplinler arası çalışmalar ve sistem yaklaşımları muhasebenin klasik ve tük boyutlu amaç ve yapısını çok boyutlu hale getirmiştir. Yeni görüşlerin ışığı altında bir yandan finansal muhasebenin oldukça kesin ilke ve kavramları sık sık eleştirilmiş, Öte yandan da yönetim muhasebesinin finansal muhasebeye uymayan ilke ve yöntemlerinin genel bir muhasebe teorisinin geliştirilmesini önlediği ileri sürülmüştür. Kanımızca yönetim muhasebesinin yapısı, sistematiği ve teorisi ancak amaç fonksiyonunun iyice belirlenmesinden sonra irdelenebilir. Bu amaçların ise, örgüt teorisi ve onun doğal uzantısı olan yönetim amaçlarından ayrı olarak ele alınıp incelenmesi olanaksızdır. Örgüt teorisinin ve yönetim türünün biçimlediği yönetim muhasebesi, yönetimin bir aracı olarak klasik görüşlerden neoklasiğe ve oradan da modern görüşe kadar değişik etkilerin altında kalmıştır. Bu etkilerin sonucu yalnızca yönetim muhasebesinin tekniklerinde kendini göstermemiş, daha önemlisi kullanım düşüncesindeki farklılıkları yaratmıştır. Çalışmamızda konuyu örgüt teorisinin ışığı altında inceleyerek yönetim muhasebesinin bağımlı bir değişken olarak geçirdiği evreleri göstermeye çalışacağız. Yönetim biçimlerin-farklılıklar, kişi davranışları konusundaki varsayımlara dayandığı için yönetim muhasebesinin amaç, yöntem ve ilkelerini bu varsayımlara bağımlı birer değişken olarak inceleyeceğiz.