Cumhuriyet döneminde Türkiye'de ihracatın teşviki ve dış ticaret sermaye şirketleri modeli

Abstract

Kalkınma sürecinde bulunan ülkelerin karşılaştıkları darboğazların en önemlilerinden biriside döviz darboğazıdır. Bu darboğazı genişletmenin en sağlıklı yolu ise ihracat gelirlerini artırmaktır. Kalkınmakta olan bir ülke olarak Türkiye'de de özellikle son yıllarda üzerinde en çok tartışılan konulardan biri, ihracatın artırılması ve yapısının değiştirilmesi olmuştur. Gelişmekte olan bir ülkede, özellikle geniş bir iç piyasaya sahip olan bir ülkede ihracatın sürekli olarak geliştirilebilmesi kendiliğinden olabilecek bir husus değildir. Genel olarak ihracatı teşvik tedbirleri maliyetleri düşürerek veya gelirleri artırarak ihracatı karlı kılan tüm tedbirleri kapsamaktadır. İhracatı teşvik tedbirlerinin çeşidi, adedi, dozu uygulanacağı ülkenin ekonomik yapısına ve ihtiyaçlarına göre değişmekte ve daimi bir oluşumu içinde bulunmaktadır. Türkiye'de planlı kalkınma dönemine kadar ciddi ve tutarlı bir ihracatı teşvik sistemi mevcut değildir. Planlı dönemde birlikte ihracatı geliştirmeye yönelik çeşitli tedbirlere baş vurulmuştur. Çeşitli teşviklere rağmen ihracatımız 1980'li yıllara kadar arzulanan düzeyde artırılamamıştır. 24 Ocak kararları olarak anılan ekonomik istikrar süreci ile ihracatı teşvik sisteminde de önemli değişiklikler yapılmıştır. Yeni teşvik sisteminin en ayırıcı özelliği bünyesinde dış ticaret sermaye şirketlerine yer vermiş olmasıdır. Böylece bir ihtisas konusu olan ihracatın bu konuda uzmanlaşmış kuruluşlar aracılığıyla gerçekleştirilmesi amaçlanmaktadır.