Türkiye'de sakat çalıştırma yükümlülüğünün, düzenlenmesi ve uygulanması

Abstract

Türkiye'de ilk olarak 1961 Anayasası; çalışma ''herkesin'' hakkıdır ve iktisadi ve sosyal hayat herkes için insanlık onuruna yaraşır bir hayat seviyesi sağlanması amacına göre düzenlenir hükümleri ile çalışma hakkını Anayasal güvence altına alırken, ''devlet, çalışanların insanca yaşaması ve çalışma hakkının kararlılık içinde gelişmesi için, sosyal, iktisadi ve mali tedbirlerle çalışanları destekler'' demek suretiyle devlete bu yolda bazı görevler yüklemiş bulunmaktaydı. Devlet sakatlar açısından bu görevini yerine getirirken çalışma olanağı verme bakımından işverenlere yasal sorumluluklar getirme yolunu seçmiş ve Özel 854 Sayılı Deniz İş Kanunu ardından 1475 Sayılı İş Kanunu ile işverenlere sakat çalıştırma yükümlülüğü getirmiştir. Ancak kanımızca devletin anayasal bu görevi yükümlülüğün getirilmesi ile bitmeyecek amaç doğrultusunda uygulamaya etkinlik kazandırılması da gerekecektir. Oysa uygulama bu güne değin, iyi niyetli, çağdaş bir uğraşım olmaktan öteye gidememiştir. Zira, Mayıs 1993 itibariyle, bir işe yerleştirilmeleri isteği ile, İş ve İşçi Bulma Kurumu'na başvuran 5116 sakatın yalnızca 1679'u bir işe yerleştirilebilmiştir. Bu araştırmanın amacı, ülkemizde sakatların çalışma yaşamına girmesine yönelik çalışmaları başlangıcından günümüze kadar olan sürede incelemek ve uygulamayı eleştirel bir yaklaşımla ortaya koymaktır.