1923-1940 yılları arası Türk romanlarında kadın imgesi

Abstract

Erken Cumhuriyet dönemi, kadınların cinsiyet rollerinde ve toplumsal konumlarında önemli değişimlerin yaşandığı bir dönemdir. Kadınlar özellikle İkinci Meşrutiyet döneminde güçlenen kadın hareketinin ve Batılılaşmanın son adımı olarak görülen yeni rejimin kadın konusundaki perspektifinin bir sonucu olarak kamuda görünürlük kazanmış ve geleneksel rollerinin dışındaki rol ve yükümlülükler üstlenmişlerdir. Hal böyleyken kolektif bilinçaltını yansıttığını söyleyebileceğimiz edebiyatta oldukça farklı bir manzara hâkimdir. Kadınların toplumda değişen rollerine ilişkin kuvvetli bir direnç, tehdit ve hizalama ve nihayet gülünçleştirme ve alay şeklinde görünürlük kazanır. Bu incelemenin amacı dönem romanlarında kadınların rol ve temsil biçimlerine mercek tutarak kadınların yeni rejimle birlikte ne ölçüde değişim ve dönüşüm yaşadığı saptayabilmektir. İncelemede cinsiyete bağlı toplumsal konumlandırmaların tespitinin yanı sıra cinsiyetçi dil kullanımları da ortaya konmuştur. İnceleme, kültürde ve onun içinde bir yapı olarak dilde cinsiyetçiliğin cinsiyetinden ya da ideolojisinden bağımsız olarak hemen bütün yazarları az ya da çok etkilediğini ancak bu değişkenlere bağlı olarak farkı şekillerde dışavurulduğunu göstermektedir. Kadınların, dönem kültürü içerisindeki toplumsal rollerine ve kadınlara yönelik cinsiyetçi dil kullanımına bağlı olarak gelişen, bir kontrol mekanizması olarak kullanılan toplumsal cinsiyete dayalı şiddet varlığı da incelemenin konuları arasında bulunmaktadır.