Vücut geliştirme ve erkeklik kimliği : sosyolojik bir yaklaşım

Abstract

Bu araştırmanın temel amacı vücut geliştirmenin erkeklik kimliği inşasında erkekler açısından nasıl bir öneme sahip olduğunu vücut geliştirmeci erkeklerin gözünden incelemektir. Araştırmada vücut geliştirmeci erkeklerin alanı farklı erilleştirme stratejileri geliştirerek nasıl kurdukları, alanda bulunan diğer erkekler ile hangi araçlar ile mücadele ettikleri, bedensel sermayelerini diğer sermayelere nasıl dönüştürebildikleri eleştirel erkeklik çalışmaları ve beden sosyolojisi alanyazınına dayalı olarak analiz edilmiştir. Araştırmanın alt amaçlarına yönelik olarak vücut geliştirme alanında besin takviyeleri ve steroid kullanımı pratikleri de incelenmiştir. Araştırma nitel bir çalışma olarak fenomenolojik desende yürütülmüştür. Bu kapsamda Türkiye’de çeşitli illerde ikamet eden 18 yarışmacı ya da yarışmayı düşünen vücut geliştirmeci erkek ile yarı yapılandırılmış görüşme tekniği aracılığı ile veriler toplanmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular, erkeklik inşasında geniş omuz, kütleli bir göğüs, iri kollar ve dar bir bel yapısı ile tarif edilen mezomorfik kaslı bedenin önemini vurgulamakta, kaslı bedenin erkekler açısından “avantaj” sağladığını göstermektedir. Nitekim bulgular bir sermaye olarak kaslı bedenin vücut geliştirme alanında bir erkeklik sermayesine, ekonomik sermayeye ve kültürel sermayeye dönüştüğünü göstermektedir. Bununla birlikte bulgular vücut geliştirmenin erkekler tarafından geliştirilen biyolojik, kültürel ve vücut geliştirme doxaları stratejileri ile yeniden bir erkek alanı olarak üretildiğine işaret etmektedir. Ayrıca vücut geliştirmede erkeklerin birbirleriyle bedensel sermaye, ağırlık kaldırma ve beden projeleri üzerinden farklı şekillerde hiyerarşik ilişkiler geliştirmeleri vücut geliştirmenin bir erkeklik mücadelesi alanı olduğuna işaret etmektedir. Besin takviyesi ve steroid kullanımı doğrultusunda elde edilen bulgular, besin takviyelerinin yarışmacı vücut geliştirme kültüründe bir zorunluluk olarak görülmediğini, bunun aksine steroidlerin söz konusu alanda bir zorunluluk olarak görüldüğüne işaret etmektedir.