HDTMA-zeolitin hazırlanması ve sulu çözeltiden nitrat adsorpsiyonu

Abstract

Bu tezde, sürfaktan modifiye zeolitlerle (SMZ), sulardan nitrat (NO-3) giderimine çalışılmıştır. Çalışmalarda doğal zeolit minerali olarak Gördes Manisa) yöresine ait klinoptilolit kullanılmıştır. Bu minerallerin yüzeylerini modifiye etmek için ise düz hidrokarbon zincirli kuaterner amin grubu sürfaktan olan hegzadesiltrimetilamonyum-bromür (HDTMA) tuzu kullanılmıştır. HDTMA'nın zeolit üzerine adsorpsiyonu incelenmiştir. Bu amaçla FTIR, AFM, DTA-TGA ve DSC, zeta potansiyeli gibi çesitli ölçüm, görüntüleme ve analiz teknikleri kullanılmıştır. Bunun sonucunda HDTMA adsorpsiyonunun iyon degiştirme, elektrostatik ve hidrofobik etkileşim ile meydana geldigi belirlenmiştir. Zeolitin zeta potansiyeli üzerine farklı tür ve değerlikte elektrolitlerin etkisi incelenmiştir ve sadece FeCl3 ve Al(NO3)3 çözeltileri içerisinde zeta potansiyelinin negatiften pozitife dönüştüğü görülmüştür. SMZ üzerine NO3 adsorpsiyonu için 5-250 mg/l'lik başlangıç NO3 çözeltileri hazırlanmıştır. Dogal pH'da adsorplanan nitrat miktarı 1,232 mg/g iken, bu deger pH=2'de 10,500 mg/g olmaktadır. Nitrat adsorpsiyon verilerinin Langmuir ve Freundlich adsorpsiyon modellerine uygunluğu araştırılmış ve adsorpsiyon verilerinin Freundlich adsorpsiyon modeline uygun olduğu görülmüştür. Kinetik verilerin pseudo-ikinci derece modele uygun oldugu belirlenmiştir.