Makro ekonomik tüketim fonksiyonu ve Türkiye için bir uygulama

Abstract

Bu çalışmada, 1987-2003 dönemi verileri kullanılarak Türkiye için bir tüketim fanksiyonu tahmini yapılmıştır. Çalışmanın ilk iki bölümünde tüketim davranışı, tüketim fonksiyonu ve türleri, tüketimi etkileyen faktörler, makro ekonomik tüketim teorileri ve bu teorilere yöneltilen eleştiriler ile yeni geliştirilen tüketim teorileri ve bunlara ilişkin literatür taraması yapılmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise, ilk olarak söz konusu dönemde Türkiye ekonomisinde, tüketim harcamalarında, gelir dağılımında, faiz oranlarında ve tüketici güveninde meydana gelen değişmelere yer verilmiştir. Daha sonra ise 1987-2003 dönemi verileri ve Hendry ve Diğerleri (1978) tarafından geliştirilen Hata Düzeltme Yöntemi (Error Correction Model-ECM) kullanılarak Türkiye için tüketim fonksiyonu tahmini yapılmıştır. Uygulamada ilk olarak, En Küçük Kareler Yöntemi (Ordinary Least Squares) kullanılarak statik tüketim fonksiyonu tahmini yapılmış, daha sonra ise tüketim fonksiyonu Hata Düzeltme Modeli kullanılarak tahmin edilmiştir. Elde edilen tahmin sonuçları karşılaştırıldığında; hata dÜzeltme modeli ile elde edilen tahmin sonuçları statik tüketim fonksiyonu tahmin sonuçlarına göre belirgin bir üstünlük taşımaktadır. Bir sonraki aşamada ise hata düzeltme modeli ile tahmin edilen tüketim, fonksiyonuna servet değişkeni ilave edilerek model tekrar tahmin edilmiştir. Servetin modele dahil edilmesi, modelin açıklayıcılık gücünü azda olsa artırmıştır. Sonuç olarak, Türkiye'de gelir düzeyinde meydana gelen değişmeler tüketimi etkilemektedir. Kullanılan model açısından bakıldığında; servetin de tüketim harcamaları Üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Ancak, hanehalklarına ait servete ilişkin daha gerçekçi ölçütlerin oluşturulması gerekmektedir.