Sözleşmeden doğan önalım hakkı

Abstract

Sözleşmeden doğan önalım hakkı, malikin mülkiyet hakkını hukuksal işlemle sınırlandırabilmesine olanak tanıyan bir haktır. Bu çerçevede malikin bir kişiye önalım hakkı tanımak için yaptığı hukuksal işlem önalım sözleşmesi olarak adlandırılmakta ve bu sözleşme adi yazılı şekle tabi tutulmaktadır. Önalım sözleşmesinde özel kayıtların, özellikle önalım bedelinin kararlaştırılıp kararlaştırılmamasına göre hakkın içeriği basit veya nitelikli önalım hakkı olarak belirlenmektedir. Önalım hakkının yer aldığı önalım sözleşmesi, nisbi niteliği gereği sadece taraflar arasında hüküm ifade etmektedir. Hakkın tapuya şerh edilmesi ile de hakkın sonraki maliklere karşı ileri sürülmesi mümkündür. Şerhin etkisi on yıl geçmekle sona ermektedir. Önalım hakkı önalım olayı olarak ifade edilen 'hak konusunun üçüncü bir kişiye satımı' şartına bağlı olarak kullanılmaktadır. Sözleşmeden doğan önalım hakkının satımın hak sahibine alıcı veya satıcı tarafından bildirilmesinden itibaren üç ay ve her halde satımdan itibaren iki yıl içinde kullanılması gerekmektedir. Bu hak şerh edildiği takdirde tapu kütüğünde malik olarak görünen kişiye, şerh edilmemişse satıcıya karşı dava açılmak suretiyle kullanılmaktadır. Hak sahibinin hakkını kullanmasıyla, malik ile aralarında bir satım ilişkisi kurulmaktadır. Taşınmazın mülkiyeti dava sonunda alınan kararın kesinleşmesi ile hak sahibine geçmektedir.