İlköğretimde çocukların umutsuzluk düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi

Abstract

Umutsuzluk, depresyon ve intihar olgularının birbirleriyle yakından ilişkili olmaları, umutsuzluk ile ilgili çalışmaları özellikle önemli ve gerekli kılmaktadır. Bu araştırmada, cinsiyet, anne ve baba tutumu, ailenin sosyoekonomik durumu (ailenin; gelir düzeyi, eğitim düzeyleri, çalışma durumları), ebeveynlerin aile içindeki ilişkileri, çocuğun algıladığı sosyal destek ve sosyal beceri düzeyi ile travmatik yaşantı yoğunluklarının, çocukların umutsuzluk düzeylerini farklılaştırıp farklılaştırmadığının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, 2001-2002 öğretim yılında, Eskişehir il merkezindeki 8 ilköğretim okulunun 5 nci sınıfına devam eden 450 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiş, 439 öğrenciden kullanılabilir veri elde edilmiştir. Umutsuzluk düzeyine ilişkin veriler, "Çocuklar için Umutsuzluk Ölçeği" ile toplanmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkenlerine ilişkin verilerin toplanması amacıyla, araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" ve "Sosyal Beceri Anketi" uygulanmıştır. Verilerin istatistiksel analizleri "SPSS 10.0.1 for Windows" paket programı yardımıyla yapılmıştır. Veri analizi sırasında, bağımsız gruplar arası t testi ve tek yönlü varyans analizi uygulanmıştır. F istatistiğinin anlamlı bulunması durumunda, Tukey HSD testi (varyansların homojen olduğu gruplarda) ve Dunnett C test (varyansların homojen olmadığı gruplarda) kullanılmıştır. İstatistiksel sonuçlara göre, çocukların umutsuzluk düzeyleri, anne tutumu, ailenin gelir düzeyi, sosyal destek ve sosyal beceri düzeyi, ebeveynlerin aile içindeki ilişkileri, anne-baba eğitim düzeyi ile ana-baba çalışma durumuna göre farklılaşma göstermektedir. Bununla birlikte, çocukların umutsuzluk düzeylerinin, cinsiyete, baba tutumuna ve travmatik yaşantı yoğunluklarına göre farklılık göstermediği görülmüştür.