Türkiye'de din-siyaset ve laiklik : (1946-1960)

Abstract

Cumhuriyet döneminde, Terakkiperver Cumhuriyet Partisi (1924-1925) ve Serbest Cumhuriyet Partisi (1930) deneyimlerinin ardından, Türkiye' de 1945 yılında çok partili hayata geçildi. Bu süre içinde C.H.P. ülkedeki tek siyasi parti konumunda kaldı ve ülkeyi modernleştirmeye çalıştı. Atatürk ilkelerinin ve devrimlerin değişmez savunucusu durumundaki parti, çok partili yaşama geçişle birlikte, özellikle laiklik ilkesinden bir takım ödünler vermeye başladı. C.H.P.'nin 1947'de yaptığı Yedinci Büyük Kurultayı, laiklikten verilen ödünler konusunda bir kırılma noktasıdır. Bu kurultayda ilkokullarda din eğitimine geçilmesi ya da halkın bir takım manevi boşluklar içinde olduğu düşünceleri, açık bir şekilde öne sürüldü. 14 Mayıs 1950 seçimlerinin ardından, iktidara gelen D.P. de, laiklikten hızla ödünler vermeye başladı. On yıllık iktidarı sırasında ezanı yeniden Arapçalaştırdı; ilkokullara konulan din derslerini zorunlu hale getirdi; Atatürk'e yönelik saldırıların artması sonucu, Atatürk Aleyhinde İşlenen Suçlar Hakkında Kanun çıkarttı; giyim- kuşamda büyük oranda geriye dönüş gözlendi; kadının toplum içindeki statüsü sürekli tartışma konusu haline geldi; sadece Türk büyüklerine ait açılmış bulunan anıtsal yapılar, yerini yurdun her tarafına yayılan tekke, türbe ve zaviyelere bıraktı, bunun sonucunda üfürükçülük, muskacılık gibi batıl inançlar yeniden su yüzüne çıktı ve gerici eylemler hız kazandı; Milli Eğitim Bakanlığı ve Diyanet işleri Başkanlığı Bütçelerinde en çok tartışılan konular arasında, imam ve hatip yetiştiren okulların, hayrat hademelerinin, ilahiyat Fakültelerinin durumları gibi konular yer aldı. Bu dönemde, İslamcı basın gerici olarak nitelendirilen yazılarını daha rahat çıkartmaya başladı. 1950-1960 yılları arasında din-siyaset ilişkisine yeni bir boyut verilmeye çalışılarak, laiklikten tavizler verildi. Atatürk devrimlerinin ve Cumhuriyet'in getirdiği bütün kazanımlar öncelerı eleştiri, ardından da tepki konusu yapıldı.