Anonim şirketlerde özkaynakları oluşturan menkul kıymetlerin ihracı ve muhasebeleştirilmesi

Abstract

Özkaynaklar, şirket sahipleri veya ortaklarının varlıklar üzerindeki haklarıdır. Özkaynaklar; kuruluşta işletme sahiplerinin sermaye olarak koydukları değerlerden oluşur ve sermaye artışı ile büyüme gösterir, sermayenin azaltılması ile de küçülür. Her iki durum da özkaynaklarda değişiklik meydana getiren işlemlerdir. Elde edilen karların oto finansman yoluyla işletmede tutulması ve çeşitli nedenlerle oluşan varlıklardaki değer artışları da ortakların varlıklar üzerindeki haklarını arttırır. Şirketin kuruluş aşamasında ya da sermaye arttırımı sırasında, sermaye taahhüdünde bulunan kişiler o şirketin ortakları olurlar. Ortakların şirketin varlıkları üzerindeki hakları sermaye (ortaklarca sağlanan sermaye) olarak ifade edilir. Şirket ortakları bu haklarını ve paylarını temsilen hisse senetlerine sahip olurlar. Günümüzde sermaye piyasalarının gelişmesi sonucunda ve anonim şirketlerin finansman ihtiyaçlarını karşılamakta, hem yabancı kaynaklara hem de özkaynaklara başvurabilirler. Ancak şirketlerin daha çok özkaynaklardan finansman sağlama yoluna gitmek istemeleri sonucunda; çeşitli yatırımcı kitlelerinin durum ve arzuları da göz önünde tutularak yeni özkaynak niteliğindeki menkul kıymetlerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Çalışmada; TTK ve SPK açısından, özkaynak niteliğindeki hisse senedi ve hisse senedi türevi olarak ifade edilen; Oydan Yoksun Hisse Senedi (OYHS), Katılma İntifa Senedi (KİS) ve Kar Zarar Ortaklığı Belgesi (KZOB), menkul kıymetlerin ihraçları ve muhasebeleştirilmesi ele alınmıştır.