Exchange rate pass-through and monetary policy regimes in Turkey: A study over the period 1994-2020

Abstract

Özet--Bu çalışma Türkiye ekonomisinde enflasyon dinamiklerini döviz kuru geçiş etkisi, ithalat fiyatı geçiş etkisi ve para politikası rejimleri bağlamında 1994-2020 dönemi için inceliyor. Bu çerçeve kapsamında araştırma dönemi üç alt döneme ayırarak inceliyor. Yüksek enflasyonun yaşandığı birinci dönemde (1994:01-2001:12) sabit döviz kuru rejimi uygulanmıştır. Kur ve enflasyonda göreli istikrarın yakalandığı ikinci dönemde (2002:01-2020:12) esnek döviz kuru ve enflasyonu hedeflemesi rejimi yürütülmüştür. Kurun artış trendinde olduğu üçüncü dönemde (2011:01-2020:12) enflasyon hedeflerinden de uzaklaşılmıştır. Bu kapsamda Vektör Hata Düzeltme Modeli (VECM) kullanılarak her bir alt dönem için döviz kuru geçiş etkisi ve ithalat fiyatı geçiş etkisi inceleniyor. Tahmin sonuçları her bir alt dönem için farklı dinamiklere işaret ediyor. İlk dönemde döviz kuru geçiş etkisinin ithalat fiyatı geçiş etkisinden daha güçlüdir. İkinci dönemde ise birinci dönemin aksine ithalat fiyatı geçiş etkisi döviz kuru geçiş etkisinin önündedir. Üçüncü dönemde ise döviz kuru geçiş etkisi çok güçlüdür. Döviz kurunun enflasyon üzerindeki etkisi ithal girdi ve ara malı üzerinden dolaylı etkilere, ithal tüketim malları üzerinden doğrudan etkilere sahiptir. Ayrıca, endeksleme kanalı üzerinden iktisadi birimlerin fiyat beklentilerini ve fiyatlama davranışlarını etkilemektedir. Bu güçlü geçiş etkisi para politikasının etkinliğini de zayıflamaktadır. Bu nedenle öncelikle yapısal sorunların çözülmesi ve döviz kurunda istikrarı sağlayacak bir iktisat politikasının yürütülmesi önemlidir.