Sığala (Liquidambar orientalis Miller) uçucu bileşenlerinin kimyası ve biyolojik aktivitelerinin incelenmesi

Abstract

Sığala balzamı genellikle tıbbi ve teknik açıdan değerlendirilmektedir. Tıpta yaraların tedavi edilmesinde, astım, bronşit gibi üst solunum yolu hastalıklarında buharla dezenfeksiyon, balgam söktürücü olarak toz ve pastil, mantar ve uyuz gibi cilthastalıklarında pomat ve yakı halinde kullanılmaktadır. Sığala balzamı antiseptik ve parazit öldürücüdür. Ayrıca ülser hastalığında ağrı dindirici olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışmada, sığala balzamından su distilasyonu yöntemi ile elde edilen uçucu yağın bileşiminin yanı sıra katı faz mikroekstraksiyon (Solid phase microextraction (SPME)) yöntemiyle balzamda bulunan uçucu bileşenlerin Gaz Kromatografisi (GK) ve Gaz Kromatografisi/Kütle Spektrometrisi (GK/KS) ile analizi yapılarak, eldeedilen uçucu yağın ve balzamın antiinflamatuvar etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Antiinflamatuvar aktivitelerin vitro lipooksijenaz (LOX) ve siklooksijenaz (COX) enzim inhibisyonu yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Ayrıca uçucu yağın, agar dilüsyon yöntemle Helicobacter pylori üzerinde antimikrobiyal etkisi incelenmiştir. İnflamasyon (yangı), tehlikeli ve zararlı iç ve dış uyarılara karşı verilen doğrudan bir yanıt olup organizmayı korumaya yönelik mekanizmalardan biridir. İnflamasyonda çeşitli hücre ve mediyatörler rol alır. İnflamasyon günümüzün en büyük sağlık problemlerinden biridir ve tıbbın hemen her branşını yakından ilgilendirmektedir. Antiinflamatuvar etki, yangısal reaksiyonu diğer mediyatörlerin aksine baskılar. Vücutta doğal antiinflamatuvar mediyatörler olduğu gibi dışardan alınan birçok etken maddenin de antiinflamatuvar etkisi vardır. Bu maddeler inflamasyondan sorumlu olan mediyatörlerin sentezini azaltarak antiinflamatuvar etkinlik gösterirler. GK ve GK/KSanalizleri sonucunda uçucu yağın ana bileşikleri olarak stiren (%84.6), ?-pinen (%8.3)ve ?-pinen (%2.1) bulunurken, SPME yöntemi ilebalzam uçucu bileşenleri olarakstiren (%75.0), benzen propanol (%9.5) ve 4-etilfenol (%4.5) tespit edilmiştir. Enzimaktivite deneyleri sonucunda,uçucu yağın LOX inhibisyonunda 50değeri 50.33±3.22?g/mL olarak hesaplanıp, zayıf-orta antiinflamatuvar etki gösterdiği görülmüştür. Balzam ve uçucu yağın 200?g/mL’lik konsantrasyonlarının COX inhibisyonu göstermediği görülmüştür. Uçucu yağın, agar dilüsyon yöntemiyle 2222.2 ?g/mL konsantrasyonda anti-Helicobacter pylori etkisi olmadığı görülmüştür.