Katı atıkların depolanmasında doğal zeolitlerin kullanılması

Abstract

Endüstrinin gelişmesi ve nüfus artışı çevre kirliliğini büyük bir sorun haline getirmiştir. Çevre kirliliğinin büyük bir kısmını katı atıklar (çöp) teşkil etmektedir. Geçmiş yıllarda katı atıkların yeraltı sularını kirletmediği görüşü yaygındı. Fakat 1960'lı ve 1970'li yıllarda yapılan araştırmalarda atık sıvısının yeraltı sularını tehlikeli boyutlarda kirlettiği tespit edilmiştir. Bu durum katı atıkların depolama alanlarının ciddi olarak gündeme gelmesine neden olmuştur. Çünkü, önlemsiz katı atık depoları doğal dengeyi tehdit etmektedir. Çöp sıvısının yeraltı sularını kirletmemesi için bir takım önlemler alınmış ve çöp deposu tabanında geçirimsiz ve 1 m2'si yaklaşık 6 USD olan pahalı bir jeomembran kullanılmaktadır. Jeomembran kullanılması durumunda çöp sıvısının temizlenebilmesi için ek olarak bir arıtma tesisine de ihtiyaç duyulmaktadır. Atık sıvısı içerisinde bulunan ve ağır metal katyonlarını (Cd++, Pb++, Cu++ vb.) içerisinde depo edebilecek ucuz ve yeni bir astar malzemesinin kullanılması iyi bir çözüm olarak karşımıza çıkmaktadır. B nedenle zeolitler, kirlilik kontrol sistemlerinin tasarımı ve yapımında standart malzemelerden biri haline gelmiştir. Yapılan deneylerde Gördes ve Bigadiç yöresi doğal zeolitleri ile Eskişehir yöresi bentoniti kullanılmıştır. Her iki doğal zeolit türü için kompaksiyon, hidrolik iletkenlik ve katyon değişim kapasitesi deneyleri yapılmıştır. Gördes yöresi doğal zeolitinin hidrolik iletkenliğinin düşük ve katyon değişim kapasitesinin büyük olması nedeniyle jeomembran malzemeye bir alternatif olduğu görülmüştür.