Türkiye'de vergi incelemelerinde karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri : bir durum çalışması

Abstract

Türkiye'de vergi incelemeleri, 2011 yılına kadar Maliye Teftiş Kurulu, Hesap Uzmanları Kurulu, Gelirler Kontrolörleri Daire Başkanlığı ve 29 adet vergi dairesi başkanlığı bünyesindeki vergi denetmenleri tarafından aralarında eşgüdüm olmaksızın yapılmaktaydı. Sonrasında bu birimlerde görevli olan merkezi ve taşra denetim elemanlarının Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı çatısı altında birleştirilmesi sonucunda vergi incelemeleri tek merkezden yürütülmeye başlanılmıştır. Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının oluşturulması sonucunda, vergi incelemelerinde sağlanan değişim ve gelişimin ortaya çıkarılarak sorunların tespit edilmesi ve bu sorunlara yönelik çözüm önerilerinin belirlenmesi gerekmektedir. Bu araştırmanın temel amacı, Türkiye'deki vergi incelemelerine ilişkin sorunları belirlemek ve bu sorunların giderilmesine yönelik çözüm önerileri getirmektir. Bu kapsamda, derinlemesine bilgi edinilmesi amacıyla araştırma, nitel araştırma yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırma, durum çalışması şeklinde desenlenmiştir. Araştırma verileri, 8 vergi mükellefi, 11 muhasebe meslek mensubu (YMM ve SMMM) ve 17 vergi müfettişi ile yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler sonucunda elde edilmiştir. Araştırma verilerinin analizi, tümevarım analizi yoluyla bilgisayar destekli nitel veri analizi programlarından NVivo 11 Pro yardımı ile yapılmıştır. Çalışmada araştırma soruları temel alınarak bulgular tanımlanmış ve yorumlanmıştır. Ortaya çıkarılan bulgular; vergi incelemesinin amaçları, vergi incelemelerinde kurumsal yapı, vergi inceleme usulü, vergi incelemelerinin yansımaları, vergi incelemelerinde paydaşların (tarafların) birbirleri hakkındaki algıları, vergi incelemelerini etkileyen unsurlar ve katılımcıların çözüm önerileri şeklinde 7 temel tema altında toplanmıştır. Bu bulgulara dayalı olarak uygulamaya ve yapılacak araştırmalara yönelik öneriler sunulmuştur.