Kayıtdışı ekonomi ve Türkiye'deki boyutu

Abstract

Gelişmiş Balı ekonomilerinde 1970'li yılların ikinci yarısından sonra tartışılmaya başlayan, 1990'lı yıllardan beri Türkiye'nin temel sorunlarından biri olan kayıtdışı ekonomi kavramı, nedenleri, etkileri ve sonuçları itibariyle çeşitli unsurları içeren önemli bir sorundur. Kayıtdışı ekonomi, resmi kayıtlara girmeyen, kanuni belgelerle belgelendirilmeyen, yetkili kamu organlarınca normal kurallar çerçevesinde kontrol edilemeyen ve milli gelir hesaplamalarında dikkate alınmayan ekonomik işlemve faaliyetlerin tamamıdır. Günümüzde kayıtdışı ekonomi olgusu, ülke ekonomileri üzerinde yarattığı tahribatlar nedeniyle birçok platformda tartışılmakta, bu konuda her ülke kendi ekonomik ve sosyal yapısına uygun çözümler aramaktadır. Kayıtdışı ekonomi, kamu finansman dengesinde meydana getirdiği olumsuzluğun yanı sıra kamusal yükümlülüklerini zamanında ve eksiksiz yerine getiren ekonomik birimler aleyhine haksız rekabet ortamı yaratmaktadır. Ayrıca toplam ekonominin bir bölümü resmi kayıtlara girmediği sürece, ekonominin gerçek boyutunu, ekonomik büyüklüklerin göreli ağırlığını, uygulanan ekonomik politikaların sonuçlarını ve geleceğe dönük gerçekçi öngörüleri saptamak olası değildir. Bunların dışında makroekonomik dengelere, çalışma hayatına ve toplumsal sosyal yapıya sirayet eden birçok olumsuzluğa da neden olmaktadır. Bu çalışmada kayıtdışı ekonomi tanımlanmış, kapsamına ve genel özelliklerine değinilmiş, karapara ile ilişkisi ele alınıp incelenmiştir. Ayrıca kayıtdışı ekonomiyi ortaya çıkaran nedenler, kayıtdışı ekonominin ölçüm yöntemleri, boyutları, etkileri açıklanmıştır. Ancak çalışmanın asıl amacını oluşturan, Türkiye'de kayıtdışı ekonomiyi oluşturan nedenler ve Türkiye'de kayıtdışı ekonomiyi kayıtlı hale getirebilmek için alınması gereken önlemler konusunda, özgtln yaklaşımla tespitler yapılmaya çalışılmış ve çözüm önerileri sunulmuştur.