Uluslararası hizmetler ticaretinin serbestleştirilmesi ve gelişme yolundaki ülkelere etkileri : Türkiye uygulaması

Abstract

Hizmetler sektörü iktisat teorisinde fizyokratlardan klasik iktisatçılara kadar göz ardı edilmiştir. Neo-klasik iktisatçıların çalışmaları hizmetlerin öneminin anlaşılması bakımından faydalı olmuştur. Modern yaklaşımlar ise hizmetler sektörünün ekonomi için ne denli önemli olduğunu vurgulamaktadır. Hizmetlerin mallardan farklı yapıda olmasına karşılık, klasik ve modern dış ticaret teorileri yeniden yorumlanarak uluslararası hizmetler ticaretini açıklayabilmektedir. Günümüzde uluslararası hizmetler ticareti uluslararası mal ticaretinin yaklaşık yüzde 25'ine eşittir. Dünya hizmet ihracatının yaklaşık yüzde 75'i gelişmiş ülkelere ait iken, Gelişme Yolundaki Ülkelerin (GYÜ'lerin) payı ancak yüzde 21'dir. Uluslararası hizmetler ticaretinin serbestleşmesinden elde edilecek faydada açıklanmış karşılaştırmalı üstünlüklerinin yanı sıra, ülkelerin özgün şartları ve hizmetler ticaretindeki ağırlıkları da önemlidir. GATS kapsamında yapılacak serbestleşme, Türkiye dahil bir çok GYÜ'yü seyahathizmetleri (turizm) dışında olumsuz etkileyecektir. Uluslararası hizmetler ticaretinin serbestleşmesi GYÜ'lerin ekonomik büyüme, istihdam, verimlilik, milli gelir ve cari işlemler dengeleri ile diğer ekonomik ve sosyal parametrelerini değiştirecektir. Bütün olumsuzluklara rağmen, Türkiye ve diğer GYÜ'ler fiziki, beşeri, teknolojik ve enformasyon altyapılarına önem vererek, fiziki ve beşeri sermaye niteliğini daha arttırarak seyahat hizmetleri dışında da karşılaştırmalı üstünlükler elde edebilirler. Söz konusu ülkelerin DTÖ'de uluslararası hizmetler ticaretinde adil serbestleşme için ısrar etmeleri ve müzakerelerde birbirleriyle işbirliği yapmaları önemlidir.