Hava kalitesinin monitorlanmasında pasif örnekleyicilerin kullanılması

Abstract

Pasif örnekleyicilerin basit, kolay taşınabilir ve ucuz olmaları, elektrik gücüne ihtiyaç duyulmaksızın örnekleme imkanı sağlamaları, hava kirletici bileşenlerin monitorlama çalışmalarında kullanımlarını gün geçtikçe daha yaygın hale getirmektedir. Bu çalışma kapsamında, yeni geliştirilen NO2 ve ozon pasif örnekleyicilerinin validasyon ve performans değerlendirmesine yönelik olarak, örnekleyiciler için tekrarlanabilirlik, doğruluk, örnekleme hızı, örnekleme süresi, minimum dedeksiyon limiti v.b. validasyon parametreleri incelenmiştir. Ayrıca, söz konusu pasif örnekleyiciler ile elde edilen sonuçlar, farklı tip pasif örnekleyici sonuçları ile karşılaştırılmak suretiyle de performans değerlendirmeleri yapılmıştır. Bu değerlendirmelere göre, her iki pasif örnekleyici de doğruluk ve tekrarlanabilirlik değerleri başta olmak üzere oldukça tatmin edici sonuçlar vermiştir. Bu çalışma kapsamında geliştirilen pasif örnekleyiciler, Eskişehir'de zamana ve mekana bağlı kirletici bileşen derişimlerinin izlenmesi amacıyla kullanılmıştır. Eskişehir kent merkezinde altı farklı noktada Ocak 2004-Haziran 2005 tarihleri arasında NO2, Kasım 2004-Haziran 2005 tarihleri arasında ozon ölçümleri gerçekleştirilmiştir. NO2 için kış ve yaz ayları ortalama değerleri sırasıyla 33,43±5,61 mg/m³ ve 23,46±7,02 mg/m³, ozon için 28,71±11,35 mg/m³ ve 39,58±l,3 mg/m³ olarak bulunmuştur. Ölçüm sonuçları değerlendirildiğinde, HKKY'de NO2 için verilen 100 mg/m³'lük sınır değerinin çalışma süresince sadece bir örnekleme periyodunda aşıldığı, saatlik ozon analizörü sonuçları dikkate alındığında ise, ozon için verilen 240 mg/m³ saatlik sınır değerin çalışma süresi boyunca aşılmadığı görülmüştür.