Türkiye'de döviz kuru ile dış ticaret fiyatları arasındaki yansıma etkisi analizi

Abstract

Nominal döviz kuru ile dış ticaret fiyatları arasındaki ilişkiyi ifade eden yansıma etkisi, dış ticaret bilançosunun döviz kuru değişimlerine uyum sürecinde -Marshall-Lerner Koşulu sağlanmış olmasına rağmen önemli gecikmelerin görülmesi üzerine incelenen teorik ve ampirik bir çalışma alanıdır. Türkiye ekonomisinde ihracat ve ithalat fiyatlarına yönelik yansıma etkisinin, 1988-2004 dönemine ilişkin aylık veriler kullanılarak zincir vektör otoregresyon (VAR) yöntemi ile tahmin edildiği bu çalışmada, Şubat 2001 itibariyle gerçekleşen döviz kuru rejimi ve, para politikası değişiklikleri dikkate alınmıştır. Model tahmin sonuçları, (i) ilk dönemde üretim ve ihracat zincirindeki ithal girdi kullanımının, ekonomideki enflasyonist baskılarla birleşerek TL.'daki değer kaybı yoluyla elde edilecek rekabet gücü artışını olumsuz etkilediğini, (ii) bununla birlikte ikinci dönemde ihracat firmalarının, yurtiçi üretim ve fiyatlama sürecinde -TL. yerine- döviz cinsinden karar almaya başladıklarını, dolayısıyla ihracat fiyatlama davranışında ve (dalgalı döviz kuru ile örtülü enflasyon hedeflemesi rejimlerine bağlı olarak) döviz kuru dinamiklerinde ortaya çıkan değişimlerin, Türkiye ekonomisinde son yıllarda görülen etkileyici ihracat artışlarına yol açtığını (iii) yurtiçi ithalat fiyatlarına yönelik yansıma etkisinin ise Taylor Hipotezi'ni destekleyecek şekilde, ikinci dönemde uygulanan başarılı dezenflasyon politikaları sonucunda önemli ölçüde azalma gösterdiğini ortaya koymaktadır.