Aras havzasında HEC-HMS ile hidrolojik modelleme ve akım tahmini

Abstract

Küresel ısınma, artan nüfusla birlikte artan su ihtiyacı, kuraklık ve taşkın gibi olaylarla mücadele etmenin yolu su kaynaklarının etkin yönetiminden geçmektedir. Bu yolda hidrolojik modeller kullanılabilir, uydu görüntülerinden faydalanılabilir ve akım tahminleri yapılabilir. Bu çalışmada Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi'ndeki Aras Nehiri'nin membasında yer alan Kayabaşı Havzası üzerinde çalışılmıştır. 2008 - 2015 yıllarına ait hidro-meteorolojik veriler kullanılarak HEC-HMS programı vasıtasıyla "Soil Moisture Accounting" ve "Deficit and Constant" kayıp metotlarıyla sürekli modelleme yapılmıştır. Modelleme kalibrasyonundan alınan NSE performans değerleri 0.63 - 0.74; validasyonda ise 0.61 - 0.67 aralığındadır. Akım verilerinin yanısıra uydu görüntülerinden çıkarılan kar kaplı alan ile kar su eşdeğeri verileri karşılaştırılmış ve tutarlılık analizi yapılmıştır. Analizin doğruluk oranı kalibrasyonda %91.2, validasyonda %94.8'dir. Ayrıca 2015 yılının Mart - Haziran ayları üzerinde WRF sayısal hava tahmin verileriyle akım tahmini gerçekleştirilmiştir. Hidrolojik modellemenin 1 ve 2 günlük hava tahmin verileriyle elde edilen NSE performans değerleri sırasıyla 0.70 ve 0.75'dir. Yapılan uygulamalar ve sonuçları uygulamalı hidroloji alanında bir örnek, Kayabaşı Havzası ya da benzer kar ağırlıklı havzalar için bir öngörü niteliğindedir.