İşletmelerde döviz riskinden korunmanın muhasebe üzerindeki etkileri

Abstract

Artan uluslararası rekabetin ve küreselleşme sonucunda döviz kurlarında meydana gelen değişimlerin hem çokuluslu işletmeler hem de yerel işletmeler üzerindeki etkileri özellikle esnek kur sistemine geçildikten sonra oldukça önemli ve çok yönlü olmuştur. Bu çalışmada, döviz kurlarında meydana gelen değişmelerin iş- letmeler açısından yarattığı döviz risk alanları, işletmelerin döviz risklerinden korunmak üzere kullanabilecekleri temel dışsal teknikler ele alınarak bunların muhasebeleştirilmesi ve döviz risk yönetiminin muhasebe üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bu amaçla Amerikan çok- uluslu işletmelerinden iki tanesinin Türkiye bağlı şirketlerinde araş- tırma ve inceleme yapılmış; bunun yanısıra özellikle bazı bankalarla da görüşülmüştür. Araştırma, tarama, görüşme ve gözlem yöntemleri bir- arada kullanılarak yapılmıştır. Döviz risklerini yönetmek isteyen işletmelerin öncelikle döviz riskine maruz kalan unsurları ve döviz risk alanlarını belirlemeleri ve bu risk alanlarının yönetiminde kullanacakları araçları saptamaları gerekmektedir. Hem döviz risk alanlarının belirlenme şeklinin hem de riskten korunmada kullanılan araçların kayıt ve raporlama şeklinin muhasebe üzerindeki etkileri, alınacak kararlar ve firmanın finansal pozisyonunun gösterilmesi açısından oldukça önemlidir. Bu çalışmada, döviz riskini yönetmek isteyen işletmeler için konunun finansal ve ekonomik boyutlarının yanısıra muhasebe boyutunun da ne kadar önemli ve gerekli olduğu ortaya konulmaya çalışılmıştır.