Madencilik yatırım kararlarında risk analizi ve sınır tenör uygulaması

Abstract

Bu çalışmada öncelikle, madencilik yatırımlarının özellikleri, madencilik yatırım evreleri ve taşıdıkları risklerin ele alınmasından sonra, madencilik yatırım kararlarını etkileyen karar değişkenleri ve parametreler analiz edilmektedir. Madencilik yatırım proje önerilerinin değerlendirilmesinde belirlilik, risk ve belirsizlik ortamlarında kullanılan yöntemler ayrıntılı olarak ele alınmaktadır. Madencilik yatırımlarının riskliliğinde doğal, teknolojik, ekonomik ve politik belirsizliklerin etkileri açıklandıktan sonra, karar vericinin kontrol edebildiği önemli karar değişkenlerinden olan üretim kapasitesi ve sınır terörünün etkileri araştırılmaktadır. Ayrıca, bu etkenlerin ölçülmesinde kullanılan risk ölçütleri tanıtılmaktadır. Madencilik yatırımlarının riskliliğinde, sınır tenör kararlarının etkilerinin araştırılması amacıyla yapılan uygulama çalışmasında, Etibank Gümüşköy 100. Yıl Gümüş Madeni İşletmesinde sondaj ve proje verileri kullanılmıştır. Öncelikle, maden yatağının rezerv-tenör dağılımı ve sınır tenör ilişkileri araştırılmış, bunlara bağlı olarak saptanan sınır tenör seçenekleri için statik ve dinamik optimizasyonlar yapılmıştır. Monte Carlo benzetim yöntemi temelinde geliştirilen risk analiz modeli ile de sınır tenör kararlarının yatırım riskliliğinde etkileri ölçülmüştür. Bu uygulama çalışmaları sonucunda, risk ölçütlerinden beklenen değer, varyasyon katsayısı ve çeyrek varyasyon katsayısı ile yapılacak değerlendirmelerin, sınır tenör kararlarının yatırım riskliliğinde etkilerinin ölçülmesinde daha kullanışlı olduğu, dinamik optimizaasyonla elde edilen kararlar diziliminin daha az risk içerdiği saptanmıştır.