Milli Şef döneminde devlet-köylü ve mülkiyet ilişkileri (1938-1950)

Abstract

Atatürk'ün vefatı ile iktidara gelen İsmet İnönü ile başlayan Milli Şef Dönemi, Türk demokrasi tarihinde kendine has özellikleri olan bir dönem olarak bilinmektedir. Atatürk ilke ve inkılapları temelinde belirlenen yol haritasının takip edildiği bu dönem, aynı zamanda bir demokrasi serüvenidir. İkinci Dünya Savaşı sırasında ittifak dışı kalan Türkiye, tarafsızlık politikasını benimsemiştir. Bu dönemde, ülke ve dünya siyasetini olağanüstü durumlar belirlemiştir. Milli Şef yönetimindeki Türkiye'nin de bazı zorunlu politikalar izlemesine sebep olmuştur. Hem Atatürk dönemi inkılaplarını ilerletmek ve kökleşmesini sağlamak hem de savaşın yükünü halka yansıtmamak politikası, Milli Şef politikasının birçok alanda çökmesine sebep olmuştur. Savaş ekonomisini hafifletmek amacı ile uygulanan vergilendirme politikası devletin nakit ihtiyacını çözerken halkın da sefalete sürüklenmesine sebep olmuştur. Ülkenin siyasi, sosyal ve ekonomik dinamiklerinin bizzat devlet müdahalesi ile normalize edilmeye çalışıldığı bu dönem, otoriter bir yönetim anlayışının takip edilmesine neden olmuştur. Toprak mülkiyeti ve ekonomik reform politikalarının izlenmesi yoluyla yakalanmaya çalışılan refah, Milli Şef'in kendi sonunu hazırlayacak bazı yeni gelişmelere de kapı aralamıştır. Çalışmanın birinci bölümünde Atatürk döneminde köy ve köylülere yönelik uygulanan ekonomik politikalar incelenmiştir. Çalışmanın ikinci ve üçüncü bölümleri ise daha çok, bu dönem hükümetleri politikaları ekseninde izlenen köy, köylü ve mülkiyet politikaları incelenmiştir. Çok partili siyasal yaşama geçişle beraber son bulan bu dönem, geride, demokratik yaşam anlayışı ile bağdaşmayan bir yönetim anlayışı bırakmıştır.