Ülkemizde merkez bankacılığı ve merkez bankasının bağımsızlığı sorunu

Abstract

Merkez bankaları ticari bir kurum değildir. Kamu yararına hizmet eden bir kurumdur. Genel olarak merkez bankaları halka doğrudan kredi açmaz. Devletin ve bankaların bankasıdır. Günümüzde kağıt para emisyonu, belirli kurallara uyulmak koşuluyla sadece merkez bankalarının elindedir. Bunun dışında merkez bankalarının reeskont oranını belirlemek, açık piyasa işlemleri yapmak karşılık oranlarını belirlemek, kredi tavanlarını saptamak, gibi görevleri vardır. Merkez bankalarının yukarıda kısaca değinilen işlemlerini gören bankalar haline gelmeleri uzun bir gelişmenin sonucudur. İlk zamanlarda, merkez bankalarının özel sermayenin yönetimi altında bulunmasında bir sakınca görülmemiştir. Çünkü bu dönemde banknot, madeni paraları %100 oranında temsil etmiştir. Daha sonra banknotun temsil ettiği madeni paralardan bağımsız bir ödeme aracı durumuna gelmesi devletlerin merkez bankalarına ilgisini arttırmıştır. Devletin merkez bankası ile olan ilişkileri zaman ve iktisadi hayattaki gelişmelere göre değişmektedir. Son zamanlarda dışa açık büyüme politikaları ve liberal ekonomi görüşünün önem kazanması merkez bankalarının bağımsızlığı konusunun önem kazanmasına yol açmıştır.