Yetersizlikten etkilenme derecesini algılama (Yeda) ölçeği'nin geliştirilmesi ve psikometrik niteliklerinin incelenmesi

Abstract

Bu araştırmada gelişimsel yetersizliği olan çocuğa sahip ebeveynlerin, yetersizlikten etkilenme derecesine ilişkin algılarını ortaya koyabilmek amacıyla Yetersizlikten Etkilenme Derecesini Algılama (YEDA) Ölçeği'nin geliştilmesi ve psikometrik niteliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gelişimsel yetersizliği olan çocuğa sahip ebeveynlerin çocuklarına yönelik algılarını ortaya koymak amacıyla, geçerlik ve güvenirliği kanıtlanmış herhangi bir ölçeğin olmaması bu araştırmanın ana gereksinimini oluşturmaktadır. Çalışmada madde yazımına hazırlık aşamasında kendileriyle görüşme yapılan 8 ebeveyn, pilot uygulama kapsamında 57 ebeveyn, ana uygulama kısmında 688 ebeveyn ve yapı geçerliğini sınamak üzere Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kapsamında 300 olmak üzere toplam 1053 katılımcı yer almıştır. 5'li Likert tipi bir ölçek olarak tasarlanan ve bu doğrultuda veriler toplanan YEDA Ölçeği'nin geçerlik kapsamında ölçüt bağımlı geçerlik, yapı geçerliği, ayırt edici geçerlik, kapsam geçerliği ile ilgili kriterleri sağladığı görülürken; güvenirlik kapsamında madde-toplam korelasyonu ve alt ölçekler arası korelasyonlar, iç tutarlık katsayısı güvenirliği, alt-üst %27 güvenirliği, iki yarı güvenirliği ve test-tekrar test güvenirliğine ilişkin kriterleri de sağladığı görülmüştür. Nihai olarak YEDA Ölçeği'nin geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış 34 maddelik formu oluşmuştur. YEDA Ölçeği beş alt faktörden meydana gelmektedir. Bunlar; 9 maddelik Öğrenme ve Başarı, 5 maddelik Dil ve İletişim, 10 maddelik Sosyal Etkileşim, 5 maddelik Problem Davranışlar ve 5 maddelik Günlük Yaşam Becerileri alt faktörleridir.