Haşhaş (Papaver somniferum L.) tohum yağı ekstraksiyonu ve yağın kompozisyonunun belirlenmesi

Abstract

Bu çalışmada haşhaş tohum yağlarının ekstraksiyon parametreleri (ekstraksiyon tipi, ekstraksiyon süresi ve çözücü seçimi) ve kompozisyonları belirlenmiştir. Sarı, beyaz ve gri-mavi haşhaş tohumlarından Türkiye'de yaygın olarak yetişmekte olan sarı tohumun içermiş olduğu kül miktarı (%5,7), ham protein miktarı (%20,3), ağır metaller (%0,012) ve besi elementleri (%0,675) tayin edilmiştir. Üç tip haşhaş tohumundan (sarı, beyaz, gri-mavi) Soxhket ile farklı çözücüler kullanılarak ekstre edilen yağların verimleri kuru baz üzerinden hesaplanmış olup, sırasıyla %32,3-51,5, %36,1-37,4, %32,4-34,7 değerlerinde bulunmuştur. Sarı tohumun mekanik ekstraksiyonu (hidrolik pres ile) sonucunda %32,3 oranında yağ elde edilmiştir. Küspede kalan yağ miktarı %17,6 olup, protein miktarı ise %22,3 olarak belirlenmiştir. Ayrıca sarı haşhaş tohumundan yerinde alkolleme (esterleştirme) reaksiyonları ile alkil esterleri formunda yağ elde edilmiştir. Farklı yöntemlerle elde edilen yağların içermiş olduğu yağ asitleri metil esterleri formuna dönüştürülerek GC/MS analizi ile kompozisyonları belirlenmiştir.