Down sendromlu çocuğu olan ebeveynlere yönelik geliştirilen doğal öğretime dayalı erken müdahale (DÖDEM) programının ebeveyn ve çocukları üzerindeki etkililiği

Abstract

Bu araştırmanın amacı; Down Sendromlu çocuğa sahip olan ebeveynlerin çocukları ile olan etkileşimlerini güçlendirmeye ve çocuklarının gelişimlerini doğal ortamlarında meydana gelen rutin, etkinlik ve geçişlerde desteklemelerine yardımcı olabilecek olan bilgi ve becerilerin kazandırılmasını amaçlayan bir erken müdahale programının geliştirilmesi ve geliştirilen bu programın uygulanarak etkililiğinin sınanmasıdır (www.down-dodem.com). Araştırmada, iki çalışma grubu oluşturulmuştur. Bir grup katılımcıya DÖDEM Programı grup aile eğitim oturumları ve ev ziyaretleri ile yüz yüze sunulmuştur. Bir grup katılımcı ise programı tablet bilgisayar üzerinden uzaktan takip etmiştir. Çalışma yaşları 25-48 ay arasında değişen Down Sendromlu çocuğa sahip 10 ebeveyn-çocuk çifti ile yürütülmüştür. Araştırmada nicel ve nitel bulguların birleştirilerek ya da karşılaştırılarak yorumlanması temeline dayanan birleştirme temel deseni kullanılmış olup, araştırma Öntest-Sontest Denkleştirilmemiş Gruplu Karma Yöntem Deneysel Deseni ile desenlenmiştir. Sonuçlar DÖDEM Programını hem yüz yüze eğitimlerle takip eden ebeveynlerin hem de tablet bilgisayar üzerinden uzaktan takip eden ebeveynlerin etkileşimsel davranışlarında anlamlı ilerlemeler ve ebeveynlerin doğal öğretim stratejilerini kullanma sıklıklarında anlamlı artış olduğunu göstermektedir. Aynı zamanda her iki grupta yer alan çocukların temel davranışlarında, sözel taklit çıktılarında anlamlı artış, bilişsel ve dil gelişimlerinde anlamlı ilerlemeler olduğu bulunmuştur. Uygulamadan bir ay sonra ise programın etkilerinin devam ettiği görülmüştür. Ebeveynler ile yapılan görüşmelerden elde edilen sonuçların, bu bulguları destekler nitelikte olduğu belirlenmiştir.